Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ένα έκτακτο σχέδιο δημοσιονομικής ευελιξίας, καθώς η νέα ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στο Ιράν και η γενικότερη αναταραχή στη Μέση Ανατολή απειλούν να επιβαρύνουν περαιτέρω τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, στις Βρυξέλλες βρίσκεται υπό συζήτηση η ενεργοποίηση ειδικής «ρήτρας διαφυγής», η οποία θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να διαθέτουν επιπλέον πόρους για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών χωρίς οι συγκεκριμένες δαπάνες να υπολογίζονται στους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Το ύψος της ευελιξίας που εξετάζεται φτάνει περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ κάθε χώρας.
Η πρωτοβουλία θυμίζει την αντίστοιχη εξαίρεση που είχε δοθεί για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, ωστόσο οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη κλειδώσει και οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται εντός της Κομισιόν.
Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η άνοδος των τιμών ενέργειας αναμένεται να επιβραδύνει την ανάπτυξη της ευρωζώνης και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, ανατρέποντας μέρος της προόδου που είχε καταγραφεί μετά την ενεργειακή κρίση των προηγούμενων ετών.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η ανάπτυξη στην ευρωζώνη θα περιοριστεί στο 0,9% το 2026 από 1,4% το 2025, ενώ για το 2027 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 1,2%. Οι εκτιμήσεις αυτές έχουν ήδη αναθεωρηθεί προς τα κάτω, αντανακλώντας τις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται η Ιταλία, η οποία διαθέτει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και περιορισμένα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι συγκαταλέγεται μεταξύ των ισχυρότερων υποστηρικτών της χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή κρίση απαιτεί έκτακτα μέτρα στήριξης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Παρά τα καλύτερα από τα αναμενόμενα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του έτους, η ιταλική οικονομία παραμένει ευάλωτη στις διακυμάνσεις των τιμών καυσίμων και φυσικού αερίου. Η σταδιακή ολοκλήρωση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η αυξημένη εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενη ενέργεια εντείνουν τις ανησυχίες για την επόμενη ημέρα.
Η Ρώμη έχει ήδη ζητήσει επισήμως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξαιρεθούν οι ενεργειακές δαπάνες και τα έκτακτα μέτρα στήριξης από ορισμένους δημοσιονομικούς περιορισμούς, θεωρώντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα έκτακτη συνθήκη.
Όπως προειδοποιούν ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η κρίση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε ένα νέο ισχυρό ενεργειακό σοκ για την ήπειρο, τη στιγμή που η ευρωπαϊκή οικονομία καλείται ήδη να διαχειριστεί γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικές αβεβαιότητες και χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.
