«Η πιο ταραχώδης περίοδος στην ανθρώπινη ιστορία» μπορεί να βρίσκεται μπροστά μας, σύμφωνα με τον Μπιλ Γκέιτς, ο οποίος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ταχύτητα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει στην οικονομία και στην καθημερινότητα, χωρίς να έχει προηγηθεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τις συνέπειες.
Σε μια παρέμβαση σαφώς πιο ανησυχητική από τις προηγούμενες τοποθετήσεις του για την τεχνητή νοημοσύνη, ο συνιδρυτής της Microsoft υποστηρίζει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια τεχνολογική μετάβαση πρωτοφανούς κλίμακας.
Ο Γκέιτς επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις κινούνται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς για την ανάπτυξη και την αξιοποίηση συστημάτων AI, την ώρα που κυβερνήσεις και κοινωνίες δεν φαίνεται να προετοιμάζονται επαρκώς για τις αλλαγές που έρχονται.
Όπως προειδοποιεί, η μετάβαση αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα βίαιη για την αγορά εργασίας, αλλά και για τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται, ενημερώνονται και αλληλεπιδρούν.
Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασης του Γκέιτς αφορά την απασχόληση. Η τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με την εκτίμησή του, δεν θα περιοριστεί στις θέσεις γραφείου. Οι επιπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν σταδιακά και σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, ενώ ιδιαίτερα εκτεθειμένες θεωρεί τις θέσεις εισαγωγικού και μεσαίου επιπέδου.
Νομικές υπηρεσίες, εξυπηρέτηση πελατών, ανάπτυξη λογισμικού και μεταποίηση είναι μεταξύ των κλάδων που θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με μεγάλες ανατροπές μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η διαφορά σε σχέση με προηγούμενες τεχνολογικές μεταβάσεις, σημειώνει, βρίσκεται κυρίως στην ταχύτητα.
Η μετακίνηση εκατομμυρίων ανθρώπων από τη γεωργία προς άλλες μορφές εργασίας χρειάστηκε ολόκληρες γενιές. Η AI, αντίθετα, μπορεί να αλλάξει ολόκληρους επαγγελματικούς κλάδους μέσα σε λίγα χρόνια.
Και όταν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα είναι σε θέση να εκτελούν εργασίες με ελάχιστη ή χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη, οι επιχειρήσεις θα έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την ανθρώπινη εργασία.
Το αποτέλεσμα, προειδοποιεί ο Γκέιτς, θα μπορούσε να είναι μια κοινωνία με σημαντικά υψηλότερη ανεργία και αυξημένες ανάγκες για κοινωνική προστασία και επανεκπαίδευση. Οι κίνδυνοι, ωστόσο, δεν σταματούν στην αγορά εργασίας.
Ο Γκέιτς προειδοποιεί για μια νέα πραγματικότητα στην οποία η παραπληροφόρηση, τα deepfakes και η εξατομικευμένη προπαγάνδα θα μπορούν να γίνουν πολύ πιο αποτελεσματικά.
Τα συστήματα AI μπορούν να δημιουργούν περιεχόμενο προσαρμοσμένο στις πεποιθήσεις και στις αδυναμίες κάθε χρήστη, ενισχύοντας τις λεγόμενες «φούσκες» πληροφόρησης και περιορίζοντας την έκθεση σε διαφορετικές απόψεις. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζει και για την επίδραση των chatbot στις ανθρώπινες σχέσεις.
Η τεχνητή συντροφικότητα που προσφέρουν μπορεί να είναι συνεχής, άμεση και χωρίς τις δυσκολίες που χαρακτηρίζουν τις πραγματικές σχέσεις. Αυτό, σύμφωνα με τον Γκέιτς, δημιουργεί έναν κίνδυνο εξάρτησης, ενώ μπορεί παράλληλα να επηρεάσει την ικανότητα των ανθρώπων –και ιδιαίτερα των παιδιών– να αξιολογούν πληροφορίες και να σκέφτονται κριτικά.
Η προειδοποίηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια εποχή κατά την οποία γίνεται ολοένα δυσκολότερο να διαχωριστεί το πραγματικό από το κατασκευασμένο.
Στο κείμενό του ο Γκέιτς αναφέρεται και στους κινδύνους για κρίσιμες υποδομές.
Δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, νοσοκομεία και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους ολοένα πιο εξελιγμένων κυβερνοεπιθέσεων, οι οποίες θα αξιοποιούν τις δυνατότητες της AI.
Παράλληλα, επισημαίνει τον κίνδυνο κατάχρησης της τεχνολογίας από κυβερνήσεις και κρατικούς μηχανισμούς, ακόμη και σε εφαρμογές που αφορούν τη χρήση θανατηφόρας βίας χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση.
Για τον Γκέιτς, επομένως, το ζήτημα δεν είναι πλέον αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την κοινωνία. Αυτό θεωρείται δεδομένο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι κοινωνίες θα προλάβουν να θέσουν κανόνες πριν οι αλλαγές καταστούν μη αναστρέψιμες.
Ο Γκέιτς προτείνει μεταξύ άλλων την επιβολή φορολογίας στη χρήση AI, ακόμη και μέσω φόρων που θα συνδέονται με τα tokens και τα bots.
Στόχος θα ήταν να περιοριστεί ο ρυθμός με τον οποίο οι επιχειρήσεις αντικαθιστούν ανθρώπους με αυτοματοποιημένα συστήματα, ενώ τα φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν προγράμματα κοινωνικής προστασίας και επανεκπαίδευσης.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ορισμένα επαγγέλματα θα πρέπει να παραμείνουν κατ’ επιλογήν ανθρώπινα.
Υπάρχουν, όπως σημειώνει, εργασίες στις οποίες η ανθρώπινη παρουσία, η ενσυναίσθηση και η φροντίδα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως κόστος που πρέπει να μειωθεί.
Ο Γκέιτς ζητά διεθνή συνεργασία για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, με ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.
Παρομοιάζει την ανάγκη συνεννόησης με προηγούμενες διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση παγκόσμιων κινδύνων, από τα πυρηνικά όπλα έως την προστασία του όζοντος.
Το μήνυμά του προς τις κυβερνήσεις είναι σαφές: η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει πριν η ανεργία αυξηθεί απότομα, πριν οι κοινωνικές πιέσεις ενταθούν και πριν κλονιστεί ακόμη περισσότερο η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο ίδιος εξακολουθεί να βλέπει στην τεχνητή νοημοσύνη τεράστιες δυνατότητες για την ανθρωπότητα, ιδιαίτερα στους τομείς της υγείας, της γεωργίας, της εκπαίδευσης και της ενέργειας. Όμως πλέον η αισιοδοξία συνοδεύεται από μια πολύ πιο αυστηρή προειδοποίηση.
Η AI μπορεί να αποτελέσει ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία προόδου στην ιστορία. Χωρίς κανόνες, όμως, μπορεί να μετατραπεί σε παράγοντα βαθιάς κοινωνικής ανατροπής. Και σύμφωνα με τον Μπιλ Γκέιτς, ο χρόνος για να προετοιμαστούμε τελειώνει.
