Έξι μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, ο πόλεμος που ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παρουσιάσει ως μια σύντομη και περιορισμένη επιχείρηση έχει μετατραπεί σε μια σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος. Και μαζί με το αδιέξοδο στο πεδίο, μεγαλώνει και το πολιτικό κόστος για τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η Τεχεράνη δεν έχει λυγίσει, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται υπό πίεση και η Ουάσινγκτον δεν έχει καταφέρει να επιβάλει την οριστική λύση που επιδίωκε. Αντίθετα, έξι μήνες πολέμου αποκάλυψαν ότι ακόμη και η συντριπτική στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί πάντα για να εξασφαλίσει ένα καθαρό πολιτικό αποτέλεσμα.
Ο Τραμπ είχε εκτιμήσει ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σήμερα, καθώς γίνεται ολοένα και πιο εμφανές ότι νέα πλήγματα δεν θα οδηγήσουν εύκολα την Τεχεράνη σε παραχωρήσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταφέρουν το βάρος της πίεσης στην οικονομία, ελπίζοντας ότι θα αποδυναμώσουν περαιτέρω το ιρανικό καθεστώς.
Την ίδια ώρα, η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες ενός πολέμου που έχει προ πολλού ξεπεράσει τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.
Ο Τραμπ πληρώνει το πολιτικό κόστος
Ο πόλεμος δεν ήταν εξαρχής δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες και, έξι μήνες αργότερα, η κοινωνική αποδοχή του εμφανίζεται ακόμη πιο περιορισμένη.
Τα ποσοστά δημοτικότητας του Ντόναλντ Τραμπ έχουν υποχωρήσει, ενώ η άνοδος των τιμών στην ενέργεια και η αβεβαιότητα που προκαλεί η παρατεταμένη σύγκρουση δημιουργούν ένα νέο πολιτικό βάρος για την κυβέρνησή του.
Για έναν πρόεδρο που είχε επενδύσει προεκλογικά στην υπόσχεση ότι θα βάλει τέλος στους πολέμους, η σύγκρουση με το Ιράν εξελίσσεται σε ένα δύσκολο πολιτικό στοίχημα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι πυραυλικές και πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης καθιστούσαν αναγκαία τη στρατιωτική δράση. Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει πείσει την πλειονότητα των Αμερικανών.
Το ζήτημα προκαλεί και εσωτερικές αναταράξεις στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Από τη μία βρίσκονται όσοι ζητούν γρήγορη απεμπλοκή των ΗΠΑ και από την άλλη εκείνοι που θεωρούν ότι η στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη πρέπει να συνεχιστεί.
Η παγκόσμια οικονομία άντεξε, αλλά το κόστος παραμένει
Η έναρξη των επιθέσεων προκάλεσε παγκόσμιο συναγερμό. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη και κάθε αναταραχή στην περιοχή έχει άμεση επίδραση στις αγορές.
Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου αναζωπύρωσε τους φόβους για νέα διεθνή οικονομική κρίση. Τελικά, η παγκόσμια οικονομία αποδείχθηκε πιο ανθεκτική από όσο πολλοί αρχικά περίμεναν.
Το πλήγμα, ωστόσο, δεν ήταν αμελητέο. Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω και η αβεβαιότητα εξακολουθεί να επιβαρύνει τις αγορές.
Σε σχέση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, οι μεγάλες οικονομίες σήμερα είναι λιγότερο εξαρτημένες από την ενέργεια. Παράλληλα, οι επενδύσεις και η τεχνολογική ανάπτυξη συνέβαλαν ώστε το σοκ να απορροφηθεί ευκολότερα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περάσει.
Το Ιράν έχει πληγεί, αλλά δεν έχει ηττηθεί
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και η οικονομία της χώρας έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα. Παρά τις μεγάλες απώλειες σε στρατιωτικές υποδομές και συστήματα αεράμυνας, όμως, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες αντίδρασης.
Πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη παραμένουν στο οπλοστάσιό της, ενώ οι επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και σε αμερικανικές εγκαταστάσεις αποδεικνύουν ότι η στρατιωτική της ισχύς δεν έχει εξουδετερωθεί.
Την ίδια ώρα, ο πόλεμος έχει βαθύνει την οικονομική κρίση στο εσωτερικό της χώρας. Ο πληθωρισμός, η άνοδος των τιμών και τα προβλήματα στο εμπόριο επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινότητα των πολιτών.
Παράδοξα, όμως, η εξωτερική πίεση δεν οδήγησε στην κατάρρευση του καθεστώτος. Αντίθετα, περιόρισε τις εσωτερικές πολιτικές αντιθέσεις και συνοδεύτηκε από αυστηρότερη καταστολή των διαφωνούντων.
Η Μέση Ανατολή είναι σήμερα λιγότερο ασφαλής
Ο πόλεμος είχε ως βασικό στόχο να περιορίσει την επιρροή και τη στρατιωτική ισχύ του Ιράν. Έξι μήνες αργότερα, η περιοχή εμφανίζεται πιο ασταθής.
Οι επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον κρατών του Κόλπου, οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα και η διαρκής ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον μόνιμης ανασφάλειας.
Το κόστος της μεταφοράς και της ασφάλισης αυξάνεται, οι αλυσίδες εφοδιασμού δοκιμάζονται και οι οικονομίες της περιοχής καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας.
Η σύγκρουση δεν έχει μείνει περιορισμένη ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν. Οι συνέπειές της έχουν αγγίξει ολόκληρη την περιοχή.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό
Τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και εκτιμάται ότι έχουν καθυστερήσει την πορεία του προγράμματος.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα παραμένει θολή.
Οι διεθνείς επιθεωρητές δεν έχουν καταφέρει να επιστρέψουν πλήρως στις εγκαταστάσεις και παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη στρατιωτική πίεση και τις σημαντικές καταστροφές, κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει με απόλυτη βεβαιότητα ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει εξουδετερωθεί.
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση του πολέμου: ο στόχος για τον οποίο ξεκίνησε η σύγκρουση εξακολουθεί, έξι μήνες μετά, να μην έχει επιτευχθεί οριστικά.
Και οι Ηνωμένες Πολιτείες πληρώνουν βαρύ στρατιωτικό τίμημα
Η μακρά διάρκεια του πολέμου δοκιμάζει και τις ίδιες τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Απώλειες αεροσκαφών, μεγάλη κατανάλωση πυρομαχικών και η συνεχής ανάπτυξη δυνάμεων στη Μέση Ανατολή έχουν δημιουργήσει σοβαρά ερωτήματα για τη στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ σε άλλες κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.
Η μετακίνηση μαχητικών αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού προς τη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει πόσο απαιτητική έχει γίνει η σύγκρουση.
Τα αποθέματα πυραύλων ακριβείας βρίσκονται υπό πίεση, ενώ η παρατεταμένη παρουσία αεροπλανοφόρων και πληρωμάτων στη θάλασσα δοκιμάζει τα όρια του προσωπικού και του εξοπλισμού.
Ένας πόλεμος χωρίς καθαρό νικητή
Έξι μήνες μετά, το συμπέρασμα είναι σκληρό: το Ιράν έχει δεχθεί ένα βαρύ στρατιωτικό και οικονομικό πλήγμα, αλλά δεν έχει υποταχθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σαφώς μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ, όμως δεν έχουν καταφέρει να επιβάλουν μια οριστική πολιτική λύση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται έτσι αντιμέτωπος με το μεγαλύτερο πρόβλημα κάθε παρατεταμένου πολέμου: πώς τελειώνει μια σύγκρουση όταν η νίκη δεν είναι ξεκάθαρη, αλλά και η αποχώρηση μοιάζει πολιτικά αδύνατη;
Και όσο η απάντηση παραμένει άγνωστη, ο πόλεμος στο Ιράν θα συνεχίζει να στέλνει το κύμα των συνεπειών του πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία, στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και στην ασφάλεια ολόκληρου του πλανήτη.
