Μια νέα πολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στη Βρετανία, καθώς οι τρεις χώρες ενώνουν τις φωνές τους και ζητούν συνταγματικές αλλαγές, ενώ το βλέμμα τους στρέφεται ξανά προς την Ευρώπη
Το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται αντιμέτωπο με μία από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης ιστορίας του. Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία κάθονται πλέον στο ίδιο τραπέζι, διεκδικώντας ανοιχτά το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση και αφήνοντας να διαφανεί ένα ενδεχόμενο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε μακρινό: την αλλαγή του χάρτη της Μεγάλης Βρετανίας.
Η κοινή διακήρυξη που υπέγραψαν οι ηγέτες των τριών χωρών στο Κάρντιφ δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη πολιτική πρωτοβουλία. Είναι ένα σαφές μήνυμα προς το Λονδίνο ότι οι φυγόκεντρες δυνάμεις εντός του Ηνωμένου Βασιλείου ενισχύονται και ότι το ζήτημα της Ένωσης επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το αίτημα για «το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση», αλλά και η απαίτηση για συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Παράλληλα, οι τρεις πλευρές δηλώνουν ότι βλέπουν το μέλλον τους πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι το Brexit είχε σημαντικό οικονομικό κόστος.
Από τον Γουίλιαμ Γουάλας στη σύγχρονη Σκωτία
Η Σκωτία παραμένει ο πιο ισχυρός κρίκος αυτής της αλυσίδας. Το όραμα της ανεξαρτησίας, που κάποτε έμοιαζε να ανήκει κυρίως στη σφαίρα της ιστορικής μνήμης και των συμβολισμών του Γουίλιαμ Γουάλας, έχει μετατραπεί σε συγκεκριμένο πολιτικό αίτημα.
Το δημοψήφισμα του 2014 μπορεί να έδωσε τότε την απάντηση υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο, όμως το 55% που τάχθηκε κατά της ανεξαρτησίας δεν έβαλε τέλος στη συζήτηση. Αντίθετα, το Brexit και οι πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών την επανέφεραν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση.
Ο Σκωτσέζος πρωθυπουργός Τζον Σουίνι εκτιμά ότι ένα νέο δημοψήφισμα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Η Ουαλία ανεβάζει τον τόνο
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η στάση της Ουαλίας. Η ανεξαρτησία μπορεί να χαρακτηρίζεται ακόμη «μακρινός στόχος», όμως η πολιτική συζήτηση έχει αλλάξει αισθητά.
Ο ηγέτης του Plaid Cymru, Ριν απ Γιόρουερθ, αμφισβητεί πλέον ανοιχτά την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης από το Ουεστμίνστερ και υποστηρίζει ότι η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων προς την Ουαλία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η αποκέντρωση προς μια αγγλική περιφέρεια ή πόλη.
Η διαφορά είναι ουσιαστική: εδώ δεν μιλάμε απλώς για περισσότερες διοικητικές αρμοδιότητες, αλλά για το δικαίωμα ενός έθνους να αποφασίζει το ίδιο για το πολιτικό του μέλλον.
Η Βόρεια Ιρλανδία και το «φάντασμα» της ένωσης
Στη Βόρεια Ιρλανδία, το ζήτημα έχει ακόμη μεγαλύτερο βάθος. Το Σιν Φέιν επιμένει στην προοπτική δημοψηφίσματος για την ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, με ορίζοντα το 2030.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε μια πιθανή ένωση της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία «κάτι το φανταστικό», έδωσαν νέα διεθνή διάσταση στη συζήτηση.
Για τη Μισέλ Ο’Νιλ, το γεγονός ότι το ζήτημα συζητείται πλέον και εκτός των βρετανικών συνόρων αποδεικνύει ότι η προοπτική της ιρλανδικής ένωσης έχει επιστρέψει δυναμικά στη διεθνή ατζέντα.
Το Λονδίνο επιμένει στην Ένωση
Απέναντι σε όλα αυτά, η βρετανική κυβέρνηση εξακολουθεί να υπερασπίζεται την ενότητα του Ηνωμένου Βασιλείου και να απορρίπτει την προοπτική νέων δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας.
Η Ντάουνινγκ Στριτ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να ανοίξει άμεσα τον δρόμο για νέο δημοψήφισμα στη Σκωτία. Όμως το πολιτικό πρόβλημα για το Λονδίνο είναι ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον σε μία χώρα.
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία εμφανίζονται με κοινό πολιτικό βηματισμό, έστω και αν οι στόχοι και οι ταχύτητές τους διαφέρουν.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα για την καρδιά της βρετανικής Ένωσης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η Σκωτία θα επιχειρήσει ξανά να ανοίξει την πόρτα της ανεξαρτησίας ή αν η Βόρεια Ιρλανδία θα οδηγηθεί κάποτε σε δημοψήφισμα για την ένωση με την Ιρλανδία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να παραμείνει ενωμένο όταν τρία από τα τέσσερα συστατικά του έθνη αρχίζουν να μιλούν όλο και πιο δυνατά για το δικό τους μέλλον.
Και κάπου εκεί, το παλιό «God Save the King» αποκτά μια νέα, σχεδόν ειρωνική διάσταση: ποιος θα είναι τελικά ο χάρτης της Great Britain που θα κληθεί να προστατεύσει;
