Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά της Κομισιόν στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης του 2019, την οποία χαρακτηρίζει ασύμβατη με το Δίκαιο της Θάλασσας και επισημαίνει ότι θίγει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. Την ίδια στιγμή, επαναφέρει στο προσκήνιο το διαρκές casus belli της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, αλλά και τις υπερπτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά.
Στο Κυπριακό, η απόσταση ανάμεσα στην ευρωπαϊκή θέση και τις επιδιώξεις της Άγκυρας παραμένει αγεφύρωτη, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιμένει σε λύση στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και να ζητά την αναστροφή των μονομερών ενεργειών στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου.
Πέρα από τις αυστηρές διαπιστώσεις, η έκθεση αναδεικνύει και το ουσιαστικό πολιτικό εμπόδιο στην ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας: την απόσταση που εξακολουθεί να τη χωρίζει από τις αρχές του διεθνούς δικαίου, τις σχέσεις καλής γειτονίας και τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες. Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: χωρίς ουσιαστική αλλαγή στάσης, η ευρωπαϊκή προοπτική της Άγκυρας παραμένει εγκλωβισμένη στα δικά της ανοιχτά μέτωπα.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου
Η Κομισιόν καταγράφει τη συνέχιση της παρεμπόδισης των ερευνητικών δραστηριοτήτων για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης, το οποίο έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, επισημαίνει τα σχέδια της Άγκυρας για ηλεκτρική διασύνδεση με τα κατεχόμενα.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο επίκεντρο
Η επικύρωση του μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η συμφωνία δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Το διαρκές casus belli και οι προκλήσεις στο Αιγαίο
Η απειλή πολέμου σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια εξακολουθεί να αποτελεί σημείο έντονης ανησυχίας για τις Βρυξέλλες. Στην έκθεση καταγράφονται επίσης υπερπτήσεις τουρκικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, καθώς και οι αναφορές της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στην αντίληψη της «Γαλάζιας Πατρίδας», η οποία προβάλλεται ακόμη και μέσα από τα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια.
Κυπριακό: Επιμένει η απόσταση Βρυξελλών – Άγκυρας
Η Τουρκία εξακολουθεί να υποστηρίζει τη λύση δύο κρατών, αρνούμενη την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει σε συνολική λύση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η Κομισιόν ζητά, μεταξύ άλλων, την ανατροπή των μονομερών ενεργειών στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου και την αποφυγή κινήσεων που υπονομεύουν την επανέναρξη των συνομιλιών.
Η Χάγη ως οδός ειρηνικής επίλυσης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι οι διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της καλής γειτονίας. Εφόσον απαιτηθεί, η ειρηνική επίλυσή τους θα μπορούσε να αναζητηθεί και μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.
Η ευρωπαϊκή προοπτική υπό αυστηρή αξιολόγηση
Η έκθεση καταγράφει σοβαρή δημοκρατική οπισθοδρόμηση στην Τουρκία, ενώ χαρακτηρίζει πολύ χαμηλό το επίπεδο ευθυγράμμισης της εξωτερικής της πολιτικής με εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά τη συνεργασία σε τομείς όπως το εμπόριο, η μετανάστευση και η περιφερειακή ασφάλεια, τα μεγάλα πολιτικά και θεσμικά εμπόδια εξακολουθούν να κρατούν παγωμένη την ενταξιακή διαδικασία.
Το συμπέρασμα των Βρυξελλών είναι ότι η βελτίωση των σχέσεων δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε επιμέρους συνεργασίες. Προϋποθέτει έμπρακτο σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών-μελών, εγκατάλειψη των απειλών και ουσιαστική προσήλωση στο διεθνές δίκαιο.
