Σε μια νέα φάση επαναπροσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βρετανία εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε μια σημαντική παραχώρηση προς τους Ευρωπαίους φοιτητές, συνδέοντας, ωστόσο, το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων με ένα ευρύτερο οικονομικό και βιομηχανικό αντάλλαγμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται ο Guardian, η βρετανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να διαθέσει έως και 450 εκατομμύρια λίρες ετησίως, προκειμένου οι φοιτητές από τις χώρες της ΕΕ να καταβάλλουν δίδακτρα αντίστοιχα με εκείνα των Βρετανών. Η κίνηση αυτή προϋποθέτει, όμως, την εξασφάλιση της συμμετοχής του Ηνωμένου Βασιλείου στο υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρόγραμμα «Made in Europe».
Η πρόταση σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με το καθεστώς που ισχύει μετά το Brexit, καθώς οι Ευρωπαίοι φοιτητές αντιμετωπίζονται πλέον ως διεθνείς φοιτητές, καταβάλλοντας συχνά πολύ υψηλότερα δίδακτρα. Σε ορισμένα βρετανικά πανεπιστήμια, το κόστος των σπουδών για τους φοιτητές εκτός ΕΕ ξεπερνά ακόμη και τις 60.000 λίρες ετησίως.
Η επιστροφή σε ένα ευνοϊκότερο καθεστώς θα απαιτούσε σημαντική κρατική χρηματοδότηση, ώστε να καλυφθούν οι απώλειες των πανεπιστημίων από τη μείωση των εσόδων τους. Το Λονδίνο, ωστόσο, φαίνεται να αντιμετωπίζει την παραχώρηση ως μέρος μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής συμφωνίας και όχι ως μεμονωμένη εκπαιδευτική πολιτική.
Το «Made in Europe» στο επίκεντρο
Το βασικό αντάλλαγμα που επιδιώκει η βρετανική πλευρά είναι η πρόσβαση στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Made in Europe», το οποίο στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, μεταξύ άλλων μέσω μέτρων που ευνοούν τις επιχειρήσεις εντός της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η συμμετοχή της Βρετανίας θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη στις επιχειρήσεις της, διατηρώντας και ενισχύοντας τη θέση τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Για το Λονδίνο, η συμφωνία αποτελεί κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια αποκατάστασης στενότερων οικονομικών δεσμών με την ΕΕ.
Βρετανική κυβερνητική πηγή, με γνώση των συνομιλιών, φέρεται να δήλωσε στον Guardian ότι το Λονδίνο είναι πρόθυμο να ικανοποιήσει το αίτημα των Ευρωπαίων για τα δίδακτρα, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίσει ένα ουσιαστικό όφελος. «Το μεγαλύτερο όφελος που επιδιώκουμε αυτή τη στιγμή είναι η πρόσβαση στο Made in Europe», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι διαπραγματεύσεις ενόψει της συνόδου της 20ής Νοεμβρίου
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία κατά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Βρετανίας, που έχει προγραμματιστεί για τις 20 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Αντι Μπέρναμ επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συνάντηση, προκειμένου να επιβεβαιώσει την πρόθεσή του για μια πιο φιλόδοξη σχέση με την Ευρώπη, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο μελλοντικής επανένταξης της χώρας στην ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, η πρώην υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς εξέφρασε την υποστήριξή της στην προσπάθεια του πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι τα οικονομικά συμφέροντα, οι κοινές αξίες και η γεωγραφική πραγματικότητα οδηγούν τη Βρετανία πιο κοντά στην Ευρώπη. Τόνισε, ωστόσο, ότι όσοι επιθυμούν την επιστροφή της χώρας στην ΕΕ θα πρέπει να παρουσιάσουν πειστικά επιχειρήματα στους πολίτες.
Παράλληλα, οι συνομιλίες περιλαμβάνουν συμφωνίες για την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων, τα αγροτικά προϊόντα και ένα πρόγραμμα κινητικότητας νέων, το οποίο θα μπορούσε να επιτρέψει σε έως και 80.000 Ευρωπαίους να μεταβούν στη Βρετανία για εργασία, διαμονή και σπουδές.
Οι εκκρεμότητες και οι πολιτικές αντιδράσεις
Το ζήτημα των διδάκτρων παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ζητούν οι φοιτητές από τα κράτη-μέλη να καταβάλλουν λίγο περισσότερες από 9.000 λίρες ετησίως, ποσό αντίστοιχο με εκείνο που ισχύει για τους Βρετανούς φοιτητές, αντί των πολύ υψηλότερων χρεώσεων που επιβάλλονται στους διεθνείς φοιτητές.
Η απαίτηση αυτή είχε προκαλέσει προσωρινό αδιέξοδο στις συνομιλίες, καθώς η βρετανική πλευρά φέρεται να αιφνιδιάστηκε από την ένταξή της στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων.
Την ίδια ώρα, η πιθανή μείωση των διδάκτρων για τους Ευρωπαίους αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της Βρετανίας, ιδιαίτερα από αποφοίτους που ζητούν αλλαγές στο σύστημα αποπληρωμής των φοιτητικών τους δανείων.
Σημαντικό ρόλο στις συνομιλίες διαδραματίζει και η Γαλλία, η οποία φέρεται να έχει αποσύρει τις αρχικές αντιρρήσεις της για τη συμμετοχή της Βρετανίας στο «Made in Europe», υπό την προϋπόθεση ότι το Λονδίνο θα ευθυγραμμίζεται με τα ευρωπαϊκά εμπορικά μέτρα.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνίσει εάν οι δύο πλευρές μπορούν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα συνδυάζει εκπαιδευτικές διευκολύνσεις για τους νέους με ουσιαστικά οικονομικά οφέλη για τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το διακύβευμα είναι πλέον ευρύτερο από το κόστος των πανεπιστημιακών σπουδών: αφορά τη νέα ισορροπία στις σχέσεις Λονδίνου – Βρυξελλών, με την εκπαίδευση, τη βιομηχανία και την κινητικότητα των νέων να βρίσκονται στο επίκεντρο.
