Το νέο τοπίο στην επαγγελματική ασφάλιση – Τα φορολογικά κίνητρα, τα όρια για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες και οι προϋποθέσεις για σημαντικό συμπληρωματικό εισόδημα μετά τη συνταξιοδότηση
Μια δεύτερη πηγή εισοδήματος για τα χρόνια της συνταξιοδότησης επιχειρεί να δημιουργήσει το νέο πλαίσιο για την επαγγελματική ασφάλιση, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στην ιδιωτική και επαγγελματική αποταμίευση.
Οι αλλαγές ανοίγουν περισσότερο τον δρόμο για τη συμμετοχή εργαζομένων, ελεύθερων επαγγελματιών και απασχολουμένων σε μικρές επιχειρήσεις, ενώ συνοδεύονται από σημαντικά φορολογικά κίνητρα.
Το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός ισχυρότερου δεύτερου πυλώνα δίπλα στη δημόσια σύνταξη. Με συστηματικές εισφορές και μακροχρόνια παραμονή σε ένα πρόγραμμα, το κεφάλαιο που συσσωρεύεται μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσει σε συμπληρωματική σύνταξη της τάξης των 700 ευρώ τον μήνα ή σε εφάπαξ που μπορεί να ξεπεράσει τα 100.000 ευρώ.
Τα ποσά αυτά, ωστόσο, δεν είναι εγγυημένα. Αποτελούν ενδεικτικά σενάρια και εξαρτώνται από το ύψος των εισφορών, τα χρόνια αποταμίευσης και τις επενδυτικές αποδόσεις.
Το νέο «στοίχημα» της επαγγελματικής ασφάλισης
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας επιχειρεί να διευρύνει σημαντικά την πρόσβαση στην επαγγελματική ασφάλιση, με τη δημιουργία Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και Ανοιχτών Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης.
Η αλλαγή αφορά ιδιαίτερα τους εργαζομένους σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, αλλά και τους ελεύθερους επαγγελματίες που μέχρι σήμερα δεν είχαν εύκολη πρόσβαση σε αντίστοιχα σχήματα.
Η λογική είναι απλή: ο ασφαλισμένος καταβάλλει εισφορές κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου και δημιουργεί έναν προσωπικό «κουμπαρά», ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετά τη συνταξιοδότηση.
Το φορολογικό μπόνους που αλλάζει τα δεδομένα
Ισχυρό κίνητρο αποτελεί η προβλεπόμενη έκπτωση 100% των εισφορών, μέσα στα όρια που ορίζει το νέο πλαίσιο.
Έτσι, η επαγγελματική ασφάλιση δεν λειτουργεί μόνο ως εργαλείο αποταμίευσης για το μέλλον, αλλά μπορεί να προσφέρει και άμεσο φορολογικό όφελος.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το όριο των εισφορών που μπορούν να τύχουν της προβλεπόμενης φορολογικής μεταχείρισης φτάνει έως τις 35.000 ευρώ ετησίως.
Για τους μισθωτούς, το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στο 35% του ετήσιου εισοδήματος.
Το «κλειδί» είναι και ο εργοδότης
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα συμμετοχής του εργοδότη.
Όταν ο εργοδότης καταβάλλει εισφορές για λογαριασμό του εργαζομένου, το ποσό που συγκεντρώνεται στον ατομικό λογαριασμό μπορεί να αυξηθεί σημαντικά σε βάθος χρόνου.
Αυτό είναι και ένα από τα στοιχεία που μπορούν να κάνουν τη διαφορά στο τελικό κεφάλαιο, ειδικά για εργαζομένους που παραμένουν για πολλά χρόνια στο ίδιο πρόγραμμα.
Πόσο θα φορολογείται το εφάπαξ
Το νέο σύστημα αλλάζει και τη φορολόγηση των παροχών.
Για ασφαλισμένους που επιλέγουν να λάβουν το ποσό ως εφάπαξ, η φορολογία συνδέεται πλέον με την ηλικία εξόδου.
Από 62 έως 67 ετών, ο συντελεστής διαμορφώνεται στο 10%, ενώ μετά τα 67 μειώνεται στο 5%.
Διαφορετική είναι η εικόνα όταν η παροχή καταβάλλεται ως περιοδική σύνταξη.
Στην περίπτωση αυτή, ο συντελεστής για έξοδο μεταξύ 62 και 67 ετών ανέρχεται σε 5%, ενώ μετά τα 67 περιορίζεται στο 2,5%.
Πώς μπορεί να προκύψει η συμπληρωματική σύνταξη των 700 ευρώ
Το ποσό των 700 ευρώ δεν αποτελεί νέα κρατική παροχή ούτε ένα οριζόντιο επίδομα που θα λάβουν οι συνταξιούχοι.
Μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα μακροχρόνιας αποταμίευσης, εφόσον οι εισφορές είναι αρκετές, η συμμετοχή διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και οι επενδυτικές αποδόσεις κινηθούν ανάλογα.
Το ίδιο ισχύει και για το εφάπαξ των 100.000 ευρώ. Δεν πρόκειται για προκαθορισμένο ποσό, αλλά για κεφάλαιο που μπορεί να δημιουργηθεί μέσα από τη συστηματική καταβολή εισφορών και την επενδυτική αξιοποίησή τους.
Με άλλα λόγια, το ύψος της μελλοντικής παροχής «κλειδώνει» από τέσσερις βασικούς παράγοντες: πόσα χρήματα καταβάλλονται, για πόσα χρόνια, πότε ξεκινά η αποταμίευση και τι αποδόσεις επιτυγχάνονται.
Όσο νωρίτερα, τόσο μεγαλύτερο το όφελος
Η ηλικία εισόδου στο πρόγραμμα έχει καθοριστική σημασία.
Ένας εργαζόμενος που ξεκινά να αποταμιεύει νωρίς έχει μπροστά του περισσότερα χρόνια για να συσσωρεύσει κεφάλαιο, ενώ οι αποδόσεις μπορούν να λειτουργήσουν σωρευτικά σε βάθος χρόνου.
Αντίστοιχα, όποιος ξεκινά αργότερα μπορεί να χρειαστεί υψηλότερες εισφορές για να πετύχει αντίστοιχο τελικό κεφάλαιο.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί πάντως να κάνει την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική και για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, καταργώντας τη φορολογική επιβάρυνση που λειτουργούσε ως αντικίνητρο για την είσοδο σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεταρρύθμιση αλλάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η συνταξιοδοτική αποταμίευση στην Ελλάδα.
Η κύρια σύνταξη παραμένει ο βασικός πυλώνας, όμως δίπλα της επιχειρείται να δημιουργηθεί ένας ισχυρότερος μηχανισμός επαγγελματικής αποταμίευσης.
Για τον ασφαλισμένο, το μήνυμα είναι σαφές: η μελλοντική οικονομική ασφάλεια δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τη δημόσια σύνταξη, αλλά μπορεί να ενισχυθεί μέσα από έναν δεύτερο «κουμπαρά».
Τα 700 ευρώ τον μήνα ή το εφάπαξ των 100.000 ευρώ δεν έρχονται αυτόματα. Χτίζονται σταδιακά, με χρόνο, εισφορές και σωστό σχεδιασμό. Και όσο νωρίτερα ξεκινήσει η διαδικασία, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να δημιουργηθεί ένα αξιόλογο συμπληρωματικό εισόδημα για τα χρόνια μετά την εργασία.
