Νέα αναστάτωση προκαλεί στις διεθνείς αγορές σιτηρών η κλιμάκωση των επιθέσεων σε λιμάνια, πλοία και υποδομές στη Μαύρη Θάλασσα, με τους μεγάλους εισαγωγείς να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας υπό τον φόβο περιορισμένης προσφοράς και νέων ανατιμήσεων.
Η κατάσταση έχει ήδη αποτυπωθεί στις χρηματιστηριακές αγορές. Τα συμβόλαια αναφοράς στο Σικάγο έχουν καταγράψει άνοδο άνω του 17% από τις αρχές Ιουλίου, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες από τη Μαύρη Θάλασσα μειώνονται και οι μεταφορές γίνονται ολοένα πιο δύσκολες. Ανοδικές πιέσεις καταγράφονται παράλληλα στις τιμές από την Αργεντινή, την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι αμοιβαίες επιθέσεις Ρωσίας και Ουκρανίας έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, με τερματικούς σταθμούς να τίθενται εκτός λειτουργίας και φορτώσεις να καθυστερούν ή να ακυρώνονται, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τις εξαγωγές σιτηρών.
Αναζητούν εναλλακτικές οι εισαγωγείς
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην Ασία, όπου για το διάστημα Ιουλίου-Σεπτεμβρίου έχουν ήδη αγοραστεί περίπου 2 έως 2,5 εκατομμύρια τόνοι σιταριού από τη Μαύρη Θάλασσα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 30%-50% της εισαγωγικής ζήτησης, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση αντικατάστασή της.
«Μέχρι το τέλος Αυγούστου, η αγορά θα πρέπει να βρει λύσεις», εκτιμά ο αναλυτής της Argus Media, Μαξένς Ντεβιγιέρ, αποτυπώνοντας την πίεση που δέχεται η αγορά ενόψει των επόμενων παραδόσεων.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένη είναι η Αίγυπτος, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας σιταριού παγκοσμίως. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, περισσότερο από το 82% των εισαγωγών της προήλθε από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Η αυξημένη εγχώρια παραγωγή προσφέρει προς το παρόν ένα περιθώριο ασφαλείας, ωστόσο τα αποθέματα του ιδιωτικού τομέα είναι περιορισμένα.
Ανάλογη προσπάθεια διαφοροποίησης των προμηθευτών καταγράφεται στην Ινδονησία. Η χώρα έχει συμφωνήσει αγορές περίπου 600.000 τόνων για το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου και στρέφεται σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Αυστραλία και η Αργεντινή.
Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκονται και άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αλγερία, το Μπανγκλαντές, η Ιορδανία, η Ταϊλάνδη, η Τυνησία και το Βιετνάμ, που διατηρούν σημαντική εξάρτηση από τις ρωσικές και ουκρανικές προμήθειες.
Ακριβότερο το σιτάρι από άλλες αγορές
Η στροφή σε εναλλακτικούς προμηθευτές, ωστόσο, έχει σημαντικό κόστος. Το αυστραλιανό Premium White προσφέρεται περίπου στα 315-320 δολάρια ανά τόνο, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς προς την Ασία, ενώ το φθηνότερο αμερικανικό σιτάρι κινείται περίπου στα 305 δολάρια.
Την ίδια ώρα, οι αντίστοιχες τιμές για φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα διαμορφώνονται περίπου στα 260-280 δολάρια τον τόνο. Η διαφορά αυτή μεταφράζεται σε σημαντική επιβάρυνση για τους εισαγωγείς που επιχειρούν να καλύψουν τα κενά μέσω άλλων αγορών.
Ενδεικτική της πίεσης είναι η απόφαση της Ιορδανίας να ακυρώσει δύο διαγωνισμούς για την αγορά σιταριού και δύο για κριθάρι, επικαλούμενη τις υψηλές τιμές και τους αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα.
Αυξάνονται οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα
Το κλίμα επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά την επίθεση την περασμένη εβδομάδα σε πλοίο που κατευθυνόταν προς ρωσικό λιμάνι για να φορτώσει σιτηρά με προορισμό την Αίγυπτο.
Οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει αρκετούς πλοιοκτήτες να επανεξετάζουν την παρουσία τους στα ρωσικά και ουκρανικά λιμάνια, καθώς το αυξημένο ρίσκο ασφαλείας ανεβάζει το κόστος και περιορίζει τη διαθεσιμότητα πλοίων.
Σύμφωνα με στοιχεία του ουκρανικού υπουργείου Υποδομών, μόνο τον Ιούλιο καταγράφηκαν 35 επιθέσεις σε πλοία μέσα σε λιμάνια, 22 επιθέσεις στη θάλασσα και 67 επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις. Πρόκειται για δραματική αύξηση σε σχέση με το 2025, όταν είχαν καταγραφεί συνολικά 14 αντίστοιχα περιστατικά.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι διεθνείς αγορές θα καταφέρουν να καλύψουν έγκαιρα τα κενά που δημιουργούνται στη Μαύρη Θάλασσα. Σε περίπτωση που οι διαταραχές στις εξαγωγές παραταθούν, οι πιέσεις δεν αποκλείεται να περάσουν από τις διεθνείς αγορές στο κόστος εισαγωγών και, τελικά, στις τιμές των τροφίμων, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας νέας επισιτιστικής κρίσης.
