Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών ο Στέφανος Μάνος, ένας από τους πλέον αναγνωρίσιμους και αντισυμβατικούς πολιτικούς της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ο πρώην υπουργός αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια προβλήματα υγείας, ενώ μέχρι και τα τελευταία χρόνια παρέμενε ενεργός στον δημόσιο διάλογο, παρεμβαίνοντας με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο σε ζητήματα οικονομίας και πολιτικής.
Ο Μάνος δεν υπήρξε ποτέ πολιτικός που πέρασε απαρατήρητος. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες βρέθηκε στο επίκεντρο σημαντικών πολιτικών εξελίξεων, άλλοτε από τη θέση του κυβερνητικού στελέχους και άλλοτε ως ανεξάρτητη φωνή του φιλελεύθερου χώρου. Οι θέσεις του για την οικονομία, το κράτος, τις ιδιωτικοποιήσεις και τη δημόσια διοίκηση συχνά προκαλούσαν αντιδράσεις, αλλά ταυτόχρονα τον καθιέρωσαν ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές μεταρρυθμιστικές παρουσίες της εποχής του.
Από το Χάρβαρντ στη Βουλή
Γεννημένος στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1939, ο Στέφανος Μάνος ακολούθησε αρχικά πορεία μακριά από την πολιτική. Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Χάρβαρντ.
Προτού εισέλθει στην πολιτική, εργάστηκε για περίπου έντεκα χρόνια στον επιχειρηματικό χώρο. Η επαγγελματική του εμπειρία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό και τη μετέπειτα πολιτική του σκέψη, καθώς ήταν σταθερός υπέρμαχος μιας οικονομίας με μικρότερη κρατική παρέμβαση και ενός Δημοσίου που θα λειτουργούσε με όρους αποτελεσματικότητας.
Το 1977 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία. Ήταν η αρχή μιας μακράς πολιτικής πορείας που θα τον έφερνε σε κορυφαίες κυβερνητικές θέσεις.
Στο επίκεντρο των μεγάλων αποφάσεων
Ο Στέφανος Μάνος ανέλαβε σειρά υπουργικών χαρτοφυλακίων, μεταξύ άλλων στους τομείς των Δημοσίων Έργων, του Περιβάλλοντος και της Οικονομίας.
Συνδέθηκε με σημαντικές παρεμβάσεις σε θέματα πολεοδομίας και αστικής ανάπτυξης, ενώ ως υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών βρέθηκε αντιμέτωπος με δύσκολες επιλογές και ισχυρές αντιδράσεις.
Η πολιτική του αντίληψη ήταν ξεκάθαρη: λιγότερο κράτος, περιορισμός των ελλειμμάτων, αξιοποίηση της ιδιωτικής οικονομίας και αλλαγές στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Ήταν μια προσέγγιση που τον έφερε πολλές φορές απέναντι όχι μόνο στην αντιπολίτευση, αλλά και σε στελέχη του ίδιου του πολιτικού του χώρου.
Η ρήξη με τη Νέα Δημοκρατία
Η σχέση του με τη Νέα Δημοκρατία δεν έμελλε να παραμείνει αδιατάρακτη. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η σύγκρουση με την ηγεσία του κόμματος οδήγησε στην αποχώρησή του και στη συνέχεια στη δημιουργία αυτόνομης πολιτικής κίνησης.
Το 1999 ίδρυσε τους «Φιλελευθέρους», επιχειρώντας να εκφράσει εκλογικά έναν χώρο που, όπως υποστήριζε, δεν εκπροσωπούνταν επαρκώς στο ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Η προσπάθεια δεν απέκτησε την εκλογική απήχηση που ο ίδιος προσδοκούσε, όμως ο Μάνος δεν αποσύρθηκε από την πολιτική.
Το 2004 συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, μια κίνηση που προκάλεσε τότε έντονη συζήτηση και επιβεβαίωσε την απόστασή του από τις παραδοσιακές κομματικές διαχωριστικές γραμμές.
Η «Δράση» και η επιστροφή στον φιλελεύθερο χώρο
Το 2009 ίδρυσε τη «Δράση», επιδιώκοντας να δώσει νέα πολιτική έκφραση στον φιλελεύθερο και μεταρρυθμιστικό χώρο.
Παρέμεινε στην ηγεσία του κόμματος μέχρι το 2012. Ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την πρώτη γραμμή της κομματικής πολιτικής, συνέχισε να παρεμβαίνει δημόσια.
Άρθρα, συνεντεύξεις και δημόσιες τοποθετήσεις του επικεντρώνονταν σταθερά σε ζητήματα όπως η φορολογία, οι δημόσιες επιχειρήσεις, το ασφαλιστικό, οι ιδιωτικοποιήσεις, η κρατική γραφειοκρατία και η ανάγκη διαρθρωτικών αλλαγών.
Οι θέσεις που δίχασαν
Ο Μάνος ήταν από εκείνους τους πολιτικούς που δεν επεδίωξαν να αποφύγουν τη σύγκρουση.
Οι προτάσεις του για τον περιορισμό του κράτους και την αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας θεωρήθηκαν από τους υποστηρικτές του αναγκαίες και ρεαλιστικές. Για τους επικριτές του, αρκετές από αυτές αγνοούσαν τις κοινωνικές συνέπειες των αλλαγών που πρότεινε.
Η αντιπαράθεση αυτή τον ακολούθησε σε ολόκληρη σχεδόν την πολιτική του διαδρομή.
Ακόμη και όταν βρέθηκε εκτός Βουλής και εκτός κυβερνητικών θέσεων, παρέμεινε παρών. Το προσωπικό του ύφος, η ευθύτητα των παρεμβάσεών του και η επιμονή του σε θέσεις που δεν ήταν πάντα δημοφιλείς διατήρησαν το ενδιαφέρον γύρω από το πρόσωπό του.
Ένας πολιτικός που άφησε το δικό του αποτύπωμα
Ο Στέφανος Μάνος έφυγε από τη ζωή έχοντας διαγράψει μια πολιτική διαδρομή που δεν χωρά εύκολα σε κομματικές ταμπέλες.
Βρέθηκε στη Νέα Δημοκρατία, συγκρούστηκε με την παράταξη, δημιούργησε δικό του πολιτικό φορέα, συνεργάστηκε με το ΠΑΣΟΚ και επέστρεψε στον χώρο του φιλελευθερισμού μέσω της «Δράσης».
Πάνω απ’ όλα, όμως, παρέμεινε συνεπής σε έναν συγκεκριμένο τρόπο πολιτικής σκέψης.
