Νέο φορολογικό τοπίο για τις επιχειρήσεις αναμένεται να διαμορφωθεί μέσα από τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με το οικονομικό επιτελείο να επεξεργάζεται ένα πακέτο παρεμβάσεων που στόχο έχει να μειώσει το φορολογικό βάρος και να δημιουργήσει περισσότερο χώρο για επενδύσεις και ανάπτυξη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προκαταβολή φόρου, η οποία εξετάζεται να περιοριστεί από το σημερινό 80% στο 50%-55%. Η παρέμβαση εκτιμάται ότι θα έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 800 εκατ. ευρώ και αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη βήμα προς τη σταδιακή κατάργηση της προκαταβολής σε βάθος τετραετίας.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται και η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, με το σχετικό μέτρο να μεταφράζεται σε πρόσθετη ελάφρυνση περίπου 240 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις.
Ωστόσο, το μέτρο που μπορεί να έχει μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτύπωμα δεν αφορά μόνο το ύψος των φόρων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τις ζημιές τους.
Στο τραπέζι η αλλαγή του κανόνα για τις ζημιές
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την αναμόρφωση του πλαισίου για τη μεταφορά φορολογικών ζημιών, με βασικό σενάριο την επέκταση του χρονικού διαστήματος μέσα στο οποίο μπορούν να συμψηφιστούν με μελλοντικά κέρδη.
Η σημερινή νομοθεσία προβλέπει πενταετή περίοδο. Όταν μια επιχείρηση εμφανίζει ζημιές, μπορεί να τις μεταφέρει και να τις συμψηφίσει με κέρδη των επόμενων πέντε ετών. Εάν μέσα σε αυτό το διάστημα δεν καταφέρει να εμφανίσει επαρκή κερδοφορία, το φορολογικό όφελος χάνεται.
Για μια επιχείρηση που πραγματοποιεί μια μεγάλη επένδυση, όμως, η επιστροφή στην κερδοφορία δεν είναι πάντα υπόθεση λίγων ετών. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο για νεοφυείς επιχειρήσεις, τη βιομηχανία, την ενέργεια, τις κατασκευές και τις νέες τεχνολογίες, όπου το αρχικό κόστος είναι υψηλό και η απόδοση της επένδυσης απαιτεί χρόνο.
Γι’ αυτό και η αλλαγή του πλαισίου δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μία ακόμη φορολογική ελάφρυνση. Πρόκειται για παρέμβαση που μπορεί να επηρεάσει τον ίδιο τον επενδυτικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων, περιορίζοντας το φορολογικό ρίσκο και δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία σε περιόδους χαμηλής ή μηδενικής κερδοφορίας.
Η εικόνα των επιχειρήσεων
Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. Ένα σημαντικό ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων είτε καταγράφει ζημιές είτε δεν εμφανίζει φορολογητέο εισόδημα.
Στις κεφαλαιουχικές εταιρείες, 66.737 σε σύνολο 134.708 εμφάνισαν ζημιές, ενώ ακόμη 14.350 δήλωσαν μηδενικά αποτελέσματα.
Αντίστοιχα, στις προσωπικές εταιρείες, 51.912 από τις 131.359 ήταν ζημιογόνες, ενώ 8.574 εμφάνισαν μηδενικά αποτελέσματα.
Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί: για χιλιάδες επιχειρήσεις, η μετάβαση από μια ζημιογόνο περίοδο στην κερδοφορία δεν γίνεται απαραίτητα μέσα σε μία πενταετία.
Η επέκταση του χρόνου μεταφοράς των ζημιών θα μπορούσε, επομένως, να λειτουργήσει ως σημαντικό εργαλείο ρευστότητας. Η φιλοσοφία είναι απλή: η φορολογική επιβάρυνση μιας επιχείρησης να αντανακλά περισσότερο τη συνολική οικονομική της πορεία και λιγότερο τα αποτελέσματα μιας συγκεκριμένης χρονιάς.
Τι ισχύει στην Ευρώπη
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην πλέον ευέλικτη πλευρά του ευρωπαϊκού χάρτη.
Σε σύνολο 35 χωρών που εξετάζονται συγκριτικά, οι 19 δεν επιβάλλουν χρονικό περιορισμό στη μεταφορά φορολογικών ζημιών. Σε άλλες χώρες, όπου υπάρχουν συγκεκριμένα όρια, αυτά είναι αισθητά μεγαλύτερα από την ελληνική πενταετία. Στο Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, η δυνατότητα μεταφοράς φτάνει έως και τα 17 έτη.
Παράλληλα, σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται και ο μηχανισμός του tax loss carry-back, μέσω του οποίου οι τρέχουσες ζημιές μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να συμψηφιστούν με κέρδη προηγούμενων ετών, επιτρέποντας την επιστροφή φόρου που έχει ήδη καταβληθεί. Στην Ελλάδα αντίστοιχος μηχανισμός δεν εφαρμόζεται.
Οι ευρωπαϊκές χώρες προσαρμόζουν, πάντως, διαρκώς το φορολογικό τους πλαίσιο. Η Κύπρος αύξησε πρόσφατα την περίοδο μεταφοράς ζημιών από πέντε σε επτά έτη, ενώ η Ελβετία κινείται προς τη διεύρυνση του αντίστοιχου ορίου στα δέκα έτη από το 2028.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει αλλαγή στην Ελλάδα, αλλά πόσο μακριά θα φτάσει.
Η ΔΕΘ αναμένεται να δώσει τις πρώτες σαφείς απαντήσεις. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η κυβέρνηση θα περιοριστεί σε μια φορολογική ανάσα άμεσης απόδοσης ή θα προχωρήσει σε μια βαθύτερη αλλαγή, που θα επιχειρεί να κάνει το ελληνικό φορολογικό περιβάλλον πιο ανταγωνιστικό για επενδύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
