Κανένας πόλεμος δεν ξεκινά με την πρόθεση να διαρκέσει για πάντα. Ωστόσο, η ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών έχει δείξει ότι στρατιωτικές επιχειρήσεις που αρχικά παρουσιάζονται ως σύντομες και αποφασιστικές μπορούν να εξελιχθούν σε πολυετείς συγκρούσεις με τεράστιο πολιτικό, οικονομικό και ανθρώπινο κόστος. Αυτόν ακριβώς τον κίνδυνο βλέπουν πλέον αρκετοί διεθνείς αναλυτές στην αντιπαράθεση των ΗΠΑ με το Ιράν.
Παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα τερματίσει τις αμερικανικές στρατιωτικές εμπλοκές και δεν θα οδηγήσει τη χώρα σε νέους «παντοτινούς πολέμους», η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι συγκρούσεις συνεχίζονται, οι διπλωματικές προσπάθειες παραμένουν σε αδιέξοδο και η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ δημιουργεί νέα δεδομένα με διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στόχοι που είχε θέσει η Ουάσιγκτον, είτε πρόκειται για την αποδυνάμωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος είτε για την αλλαγή του πολιτικού συσχετισμού στην Τεχεράνη. Αντίθετα, η σύγκρουση φαίνεται να αποκτά χαρακτηριστικά μακρόχρονης αναμέτρησης, χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική εξόδου.
Ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στην International Crisis Group, εκτιμά ότι η απουσία μιας βιώσιμης πολιτικής λύσης αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας των συνθηκών για έναν «αιώνιο πόλεμο». Όπως σημειώνει, οι δύο πλευρές αντιμετώπισαν ακόμη και τις πρόσφατες συμφωνίες περισσότερο ως συνέχεια της σύγκρουσης παρά ως βήμα προς την ειρήνη.
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ανάλογα λάθη έχουν γίνει και στο παρελθόν. Από το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν και το Ιράκ, η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν κατάφερε να μετατραπεί σε διαρκή πολιτική επιτυχία. Ο καθηγητής Πολεμικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου, Λόρενς Φρίντμαν, τονίζει ότι οι ισχυρές δυνάμεις συχνά υποτιμούν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος, θεωρώντας πως μπορούν να επιτύχουν γρήγορες νίκες χωρίς μακροχρόνιες συνέπειες.
Η περίπτωση του Ιράν παρουσιάζει, ωστόσο, σημαντικές διαφορές. Η Τεχεράνη διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάσει άμεσα το παγκόσμιο εμπόριο μέσω των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που της προσφέρει ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα και αυξάνει το κόστος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης για τη Δύση.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη κι αν δεν υπάρξει γενικευμένος πόλεμος, η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ θα παραμείνει ενισχυμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα και η ένταση θα αποτελεί τη νέα πραγματικότητα.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν μπορεί να επιτευχθεί μια διπλωματική λύση, αλλά και αν η Ουάσιγκτον θα καταφέρει να αποφύγει ακόμη μία πολυετή εμπλοκή, επαναλαμβάνοντας τα λάθη που σημάδεψαν το Βιετνάμ, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Μέχρι στιγμής, μια σταθερή ειρηνευτική διέξοδος μοιάζει πιο μακρινή από ποτέ.
