Με αφορμή τη συμπλήρωση 25 ετών από τον θάνατο του Πολωνού σκηνοθέτη Jerzy Grotowski, 11 Αυγούστου 1933 έως 14 Ιανουαρίου 1999, ενός από τους σημαντικότερους ερευνητές του θεάτρου του 20ού αιώνα, διοργανώνεται το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του. Η διοργάνωση ανήκει στο Θέατρο Όμμα Στούντιο και στο Κέντρο Θεατρικής Ανθρωπολογίας στο Ηράκλειο Κρήτης, με συνδιοργανωτή το Πανεπιστήμιο Πατρών και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Οι δράσεις πραγματοποιούνται στην Αθήνα και στην Κομοτηνή και ολοκληρώνονται στην Πάτρα την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026, σηματοδοτώντας μια κορυφαία στιγμή για τον ελληνικό θεατρικό και ακαδημαϊκό χώρο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Αντώνης Διαμαντής προσεγγίζει τη θεατρική πράξη ως βιωματική έρευνα, όπου ο ερμηνευτής ενεργοποιεί το σώμα και τη φωνή ως όργανα αποκάλυψης και η σκηνή μετατρέπεται σε χώρο εσωτερικής μεταμόρφωσης.
Πώς επηρέασε η θεατρική ανθρωπολογία τη μεθοδολογία του και πώς αυτή συνεχίζει να εξελίσσεται σήμερα;
Η Θεατρική Ανθρωπολογία την οποία ο ίδιος ερεύνησε αφορά την έρευνά του πάνω σε αρχέγονα δονητικά τραγούδια-έρευνα που αναπτύχθηκε κυρίως από την περίοδο που ιδρύει το Κέντρο έρευνας Γιέρζι Γκροτόφσκι και Τόμας Ρίτσαρντς στην Πόντεντέρα στην περιοχή της Τοσκάνης στην Ιταλία.Μέσα από την ακριβή ανα-παράσταση τελετουργικών δράσεων των ερμηνευτών που τους ονομάζει πια doers( Δρώντες) το «Αντικειμενικό Δράμα» μελετά αυτό που ονόμασε ο Πήτερ Μπρούκ «Τέχνη ως όχημα».Ο Τόμας Ρίτσαρντς αλλά και ο Μάριο Μπαιτζίνι οι δύο βασικοί κληρονόμοι της δουλειάς του Γκροτόφσκι συνεχίζουν ο καθένας με τη δική του προσέγγιση την έρευνα πάνω στο τραγούδισμα άλλά και στο τελετουργικό και συλλογικό στοιχείο.Αρα εδώ μιλάμε για εκείνο το είδος της θεατρικής Ανθρωπολογίας που ερευνά το «όργανον» δηλαδή τον τρόπο σωματικής προσέγγισης μιας δράσης
Η σχέση ηθοποιού–θεατή στον Γκροτόφσκι ήταν βαθιά υπαρξιακή. Πιστεύετε ότι σήμερα μπορεί να επιτευχθεί αυτή η ένταση;
Αυτό εξαρτάται από τον Ερμηνευτή πόσο βαθιά και συστηματικά προσεγγίζει την ΔράσηΣε μια του συνέντευξη στο περιοδικό , The Drama Review: TDR, τόμος 13, αριθ. 1. (Φθινόπωρο, 1968), 29-45.
Υπήρξε μια περίοδος στην καριέρα μου που ήθελα να βρω λογικές εξηγήσεις για τα πάντα. Δημιούργησα τύπους που ήταν τόσο αφηρημένοι ώστε να μπορούν να περιλάβουν δύο διαφορετικές διαδικασίες. Αλλά αυτοί οι αφηρημένοι τύποι δεν ήταν πραγματικοί. Δημιούργησα όμορφες προτάσεις που έδιναν την εντύπωση ότι όλα ήταν λογικά. Αυτό ήταν απάτη και αποφάσισα να μην το ξανακάνω ποτέ.
Όταν δεν ξέρω το γιατί, δεν προσπαθώ να επινοήσω τύπους. Αλλά συχνά είναι ένα πρόβλημα διαφορετικών λογικών συστημάτων. Στη ζωή έχουμε τόσο τυπική όσο και παράδοξη λογική. Το παράδοξο λογικό σύστημα είναι παράξενο για τον πολιτισμό μας, αλλά αρκετά κοινό στην ανατολική ή μεσαιωνική σκέψη
Το θέμα είναι πόσο ο Ερμηνευτής μέςς από την προσωπική αποκάλυψη έρχεται σε μια απρόσμενη και ανομολόγητη σχέση της στιγμή της δράσης με τον θεατή και σε πιο βαθμό ,»σπάζοντας» τις νόρμες μιας παραδεδεγμένης σκέψης
Πώς βιώνετε τη μετάδοση μιας τόσο βιωματικής μεθοδολογίας μέσα από ακαδημαϊκά πλαίσια, όπως ένα διεθνές συμπόσιο;
Θέλω να πιστεύω ότι το πολύ σημαντικό αυτό Συμπόσιο είναι η αρχή για μια πιο συστηματική προσέγγιση της δουλειάς του Γιερζυ Γκροτόφσκι.Είμαι από τη μία πολύ χαρούμενος που επιτέλους πραγματοποιείται στην Ελλάδα με την βοήθεια και την άψογη συνεργασία των συνδιοργανωτών μας
Γνωρίζοντας τις εισηγήσεις όλων των ομιλητών βεβαιώνω την σημαντικότητα αυτού του Συμποσίου που θα εγείρει ερωτήματα αλλά θα δώσει και απαντήσεις «φωτίζοντας» αθέατες πλευρές του έργου του, η επιτυχία κατ’εμέ θα ήταν μετά το Συμπόσιο οι συμμετέχοντες/χουσες να ξεκινήσουν αν μελετούν το έργο του.Πάντως να προαναγγείλω και την πρόθεση των οργανωτών να εκδοθεί ένα βιβλίο με όλες τις εισηγήσεις μετά τέλος του Συμποσίου.Προσωπικά νοιώθω τυχερός από την επαφή με αυτου΄ς τους σπουδαίους μελετητές μιας και πλουτίζουν την γνώση μου για τον Γιέρζι Γκροτόφσκι
Τελικά, ο Γκροτόφσκι είναι περισσότερο ιστορικό κεφάλαιο ή εργαλείο για το μέλλον;
Η απάντηση τι είναι ο Γκροτόφσκι για το μέλλον έχει δύο σκέλη.Το ένα είναι το ατομικό ..Είναι σίγουρο ότι η ατομική ενασχόληση με τον Γκροτόφσκι δεν καταλήγει σε ένα ίδιο η και συγκεκριμένο αποτέλεσμα Υπάρχουν πολλές παράμετροι του έργου του:Καλλιτεχνικοί,Κοινωνιολογικοί,Ανθρωπολογικοί,Θεολογικοί ακόμα και Πολιτικοί.Ίσως λόγω και αυτής τηε επιστημονικής πανσπερμίας να δυσκολεύονται οι ακαδημαικοίνα τον αναλύσουν.Ο κάθε άνθρωπος όμως ερχόμενος σ εεπαφή με τον οινδήποτε τρόπο με το έργο του είναι σαν να έρχετε σε επαφή με μια πνευματικότητα που εμπεριέχει ένα λειτουργικό,μία πράξη.Αυτή καλείται να ακολουθήσει και να εφαρμόσει.
Από την άλλη έχουμε το συλλογικό γίγνεσθαι που παρουσίαζεται όταν αυτή η δουλεία εξωτερικεύεται από τους Ερμηνευτές.Πώς δηλαδή ομάδες ανθρώπων ως θεατές /μάρτυρες έρχονται σε επαφή με την δουλειά αυτή που εμπεριέχει την τελετουργία και το δονητικά τραγούδια και αφήνουν τους εαυτούς τους να «ανοίξουν» στο άγνωστο ανακαλύπτοντας και αποκαλύπτοντας τον αληθινό άνθρωπο που φέρουν μέσα τους
