Στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και εφιαλτικά όπλα του πυρηνικού της οπλοστασίου. Το νέο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο Khabarovsk, σχεδιασμένο να μεταφέρει τα μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα Poseidon, φέρεται να έχει αναπτυχθεί στη Λευκή Θάλασσα για δοκιμές, σε μια κίνηση που προκαλεί έντονο προβληματισμό στη Δύση.
Το Khabarovsk, ένα από τα πλέον μυστικά προγράμματα του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, συνδέεται με το σύστημα Poseidon, ένα όπλο που η Μόσχα παρουσιάζει ως μέρος της νέας γενιάς στρατηγικών της δυνατοτήτων.
Η ανάπτυξή του αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ρωσίας και Δύσης παραμένουν στο κόκκινο και κάθε κίνηση που αφορά πυρηνικά μέσα αποτροπής αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Έξι Poseidon στο εσωτερικό του
Το Khabarovsk έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να μεταφέρει έως και έξι Poseidon. Πρόκειται όχι για μια κλασική τορπίλη, αλλά για ένα μεγάλο, μη επανδρωμένο υποβρύχιο όχημα, το οποίο κινείται με πυρηνική ενέργεια και έχει σχεδιαστεί για αποστολές μεγάλης εμβέλειας.
Ο Poseidon, γνωστός και ως Status-6, αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα και αμφιλεγόμενα ρωσικά οπλικά συστήματα. Η Μόσχα υποστηρίζει ότι μπορεί να επιχειρεί σε μεγάλες αποστάσεις και σε σημαντικά βάθη, γεγονός που θεωρητικά δυσκολεύει τον εντοπισμό και την αναχαίτισή του.
Σύμφωνα με τις ρωσικές αναφορές, το σύστημα προορίζεται να φέρει πυρηνική κεφαλή και να πλήξει παράκτιες περιοχές ή στρατηγικές υποδομές.
Γιατί προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία
Το στοιχείο που κάνει τον Poseidon ιδιαίτερα ανησυχητικό δεν είναι μόνο η πυρηνική του δυνατότητα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει σχεδιαστεί να επιχειρεί.
Σε αντίθεση με έναν βαλλιστικό πύραυλο, ο οποίος ακολουθεί μια διαφορετική και σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμη πορεία, ο Poseidon είναι ένα υποβρύχιο όχημα που μπορεί να κινείται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η Ρωσία έχει αφήσει να εννοηθεί ότι το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον παράκτιων στόχων και να δημιουργήσει τεράστιες καταστροφές μέσω πυρηνικής έκρηξης.
Ωστόσο, αρκετοί από τους πιο εντυπωσιακούς ισχυρισμούς που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς για τον Poseidon, όπως η δυνατότητα πρόκλησης τεράστιων τεχνητών τσουνάμι ή η απόλυτη αδυναμία αναχαίτισής του, δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Το μήνυμα προς τη Δύση
Η παρουσία του Khabarovsk στη Λευκή Θάλασσα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ακόμη μία στρατιωτική δοκιμή. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Μόσχα και οι δυτικές πρωτεύουσες ανταλλάσσουν διαρκώς προειδοποιήσεις για τις συνέπειες μιας περαιτέρω κλιμάκωσης.
Το όπλο έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα και σε επίπεδο ρωσικής ρητορικής ως σύμβολο της δυνατότητας της Μόσχας να παρακάμψει τα παραδοσιακά συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει παρουσιάσει τον Poseidon ως ένα σύστημα που είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί, ενώ Ρώσοι αξιωματούχοι και κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν κατά καιρούς χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα επιθετική γλώσσα όταν αναφέρονται στις δυνατότητές του.
Αυτό ακριβώς είναι που προβληματίζει τους δυτικούς αναλυτές: όχι μόνο η πραγματική επιχειρησιακή αξία του όπλου, αλλά και ο ρόλος του ως εργαλείο πυρηνικής αποτροπής και εκφοβισμού.
«Όπλο της Αποκάλυψης»
Ο Poseidon έχει χαρακτηριστεί από Ρώσους αξιωματούχους και σχολιαστές ως «όπλο της Αποκάλυψης», χαρακτηρισμός που αποτυπώνει περισσότερο τη στρατηγική και επικοινωνιακή του διάσταση παρά μια πλήρως επιβεβαιωμένη εικόνα των πραγματικών επιχειρησιακών του δυνατοτήτων.
Το βασικό ερώτημα για τους στρατιωτικούς αναλυτές είναι κατά πόσο το σύστημα αποτελεί ένα πραγματικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα ή ένα εξαιρετικά ακριβό εργαλείο στρατηγικής αποτροπής.
Σε περίπτωση πυρηνικής σύγκρουσης, άλλωστε, η χρήση ενός τέτοιου όπλου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Το Khabarovsk αλλάζει την εικόνα
Η σημασία του Khabarovsk βρίσκεται ακριβώς εδώ. Η Ρωσία δεν μιλά πλέον μόνο για ένα νέο οπλικό σύστημα, αλλά για έναν ειδικά σχεδιασμένο φορέα που μπορεί να μεταφέρει πολλαπλά Poseidon.
Η επιχειρησιακή ανάπτυξη και οι δοκιμές του υποβρυχίου δείχνουν ότι η Μόσχα επενδύει στη δημιουργία μιας νέας διάστασης στη στρατηγική της αποτροπή.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο.
Γιατί πίσω από τις βαριές εκφράσεις περί «Αποκάλυψης» και τα ρωσικά μηνύματα ισχύος βρίσκεται μια πραγματική στρατιωτική εξέλιξη: η προσπάθεια δημιουργίας ενός υποβρύχιου πυρηνικού συστήματος που θα μπορεί να επιχειρεί σε μεγάλες αποστάσεις, να παραμένει δύσκολο να εντοπιστεί και να λειτουργεί ως έσχατο μέσο στρατηγικής αποτροπής.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Poseidon είναι το «ανίκητο όπλο» που περιγράφει η ρωσική προπαγάνδα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο πραγματικές είναι οι επιχειρησιακές του δυνατότητες και τι σημαίνει η ανάπτυξη του Khabarovsk για την ήδη εύθραυστη ισορροπία της πυρηνικής αποτροπής.
Και σε αυτό το παιχνίδι, ακόμη και ένα όπλο που δεν χρησιμοποιείται μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνο.
