Έντονο παρασκήνιο βρίσκεται σε εξέλιξη γύρω από το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών F-35, με τις πληροφορίες που διακινούνται στην Ουάσιγκτον να προκαλούν ισχυρό προβληματισμό στο Ισραήλ και να επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που θεωρούνταν «κλειστό» από το 2019.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τις οποίες εξετάζεται μια κίνηση που θα «χαροποιήσει πολύ» την Τουρκία, άνοιξαν νέο κύκλο σεναρίων για πιθανή αλλαγή της αμερικανικής στάσης απέναντι στην Άγκυρα. Αν και δεν υπήρξε ευθεία αναφορά στα F-35, σε διπλωματικούς και αμυντικούς κύκλους η συγκεκριμένη τοποθέτηση ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι το θέμα βρίσκεται ξανά στο τραπέζι.
Η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα το 2019, όταν προχώρησε στην αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Η Ουάσιγκτον είχε τότε κρίνει ότι η ταυτόχρονη παρουσία των S-400 και των F-35 δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο διαρροής κρίσιμων τεχνολογικών δεδομένων, οδηγώντας στην απομάκρυνση της Άγκυρας από το πρόγραμμα και στην επιβολή κυρώσεων.
Στο Ισραήλ, παρά τη δημόσια σιωπή της κυβέρνησης Νετανιάχου, το θέμα παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή. Μέσα ενημέρωσης και αναλυτές επισημαίνουν ότι μια ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα θα άλλαζε τα δεδομένα στον στρατιωτικό συσχετισμό δυνάμεων στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών.
Πέρα από τη στρατιωτική διάσταση, υπάρχει και η τεχνολογική. Στην κατασκευή κρίσιμων συστημάτων των F-35 συμμετέχουν ισραηλινές αμυντικές βιομηχανίες, γεγονός που ενισχύει τις επιφυλάξεις του Τελ Αβίβ απέναντι σε ένα ενδεχόμενο παράδοσης του ίδιου αεροσκάφους στην Τουρκία.
Η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας έχει κλιμακωθεί τους τελευταίους μήνες. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν κατά του Ισραήλ προκάλεσαν την έντονη αντίδραση της ισραηλινής κυβέρνησης, ενώ οι διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενηθεί στην Άγκυρα. Ισραηλινά μέσα υποστηρίζουν ότι η χώρα τους δεν περιλαμβάνεται στους προσκεκλημένους, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή στην επιρροή που ασκεί η Τουρκία στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια πιθανή μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής θα ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια μιας απλής εξοπλιστικής συμφωνίας. Θα αποτελούσε σαφές μήνυμα επαναπροσέγγισης Ουάσιγκτον και Άγκυρας, με άμεσες συνέπειες για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθεί τις εξελίξεις και η Αθήνα. Η ελληνική πλευρά έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή της σε μια πιθανή προμήθεια F-35 από την Τουρκία, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, εκπρόσωποι της ελληνικής και της εβραϊκής ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν τις επαφές τους με μέλη του Κογκρέσου, επιδιώκοντας να διατηρηθούν οι περιορισμοί που είχαν επιβληθεί μετά την αγορά των S-400.
Το εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιλέξει τελικά να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει άγνωστο. Ακόμη όμως και αν υπάρξει πολιτική βούληση από τον Λευκό Οίκο, το εγχείρημα θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο, καθώς απαιτείται να καμφθούν οι σοβαρές αντιρρήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στο αμερικανικό Κογκρέσο. Μέχρι τότε, το θέμα αναμένεται να παραμείνει στην κορυφή της γεωπολιτικής ατζέντας, καθώς κάθε εξέλιξη μπορεί να επηρεάσει τις ισορροπίες ασφαλείας σε ολόκληρη την περιοχή.
