Η Ευρώπη προετοιμάζεται αθόρυβα για ένα σενάριο που μέχρι πρότινος έμοιαζε μακρινό, αλλά πλέον αντιμετωπίζεται ως πραγματικός και ολοένα πιο πιθανός κίνδυνος. Στις Βρυξέλλες, οι κυβερνήσεις των κρατών μελών συζητούν πίσω από κλειστές πόρτες πώς θα αντιδράσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην περίπτωση μιας μεγάλης υβριδικής επίθεσης από τη Ρωσία, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Οι σχετικές διαβουλεύσεις έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες και πραγματοποιούνται σε περιορισμένη σύνθεση, χωρίς βοηθούς και με απαγόρευση κινητών τηλεφώνων. Όπως αποκαλύπτει το Politico, επικαλούμενο Ευρωπαίους διπλωμάτες και αξιωματούχους, οι 27 εξετάζουν πλέον συγκεκριμένα το ενδεχόμενο ενός σοβαρού πλήγματος που θα ξεπερνά τα όρια των μέχρι σήμερα γνωστών υβριδικών ενεργειών.
Καθοριστικό σημείο αποτέλεσε το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας, όπου εντοπίστηκε drone φορτωμένο με εκρηκτικά. Το γεγονός αυτό ενίσχυσε τους φόβους ότι μια επόμενη επίθεση μπορεί να έχει πολύ πιο σοβαρές συνέπειες και να αφήσει πίσω της θύματα. Ευρωπαίος διπλωμάτης προειδοποίησε χαρακτηριστικά ότι ένα επεισόδιο με πολλαπλές απώλειες δεν βρίσκεται πλέον εκτός πραγματικότητας.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα περιβάλλον σχεδόν καθημερινών υβριδικών χτυπημάτων. Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, ύποπτες πυρκαγιές, απόπειρες εμπρησμών και παραβιάσεις εναέριου χώρου συνθέτουν ένα σκηνικό διαρκούς πίεσης, με την ανησυχία να μεγαλώνει όσο οι ενέργειες αυτές αποκτούν πιο επιθετικό και δυνητικά φονικό χαρακτήρα.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο το πώς θα αντιμετωπιστεί μια τέτοια επίθεση, αλλά και το ποιος θα αναλάβει την ευθύνη της αντίδρασης. Στο εσωτερικό της ΕΕ υπάρχουν ήδη έντονες διαφωνίες, καθώς αρκετές πρωτεύουσες φοβούνται ότι η δημιουργία νέων ευρωπαϊκών μηχανισμών ασφαλείας μπορεί να προκαλέσει σύγχυση και να επικαλύψει τον ρόλο του ΝΑΤΟ, το οποίο παραμένει ο βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διαχείριση των απόρρητων πληροφοριών. Ορισμένες χώρες εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές απέναντι στην ανταλλαγή ευαίσθητων δεδομένων εντός των ευρωπαϊκών θεσμών, φοβούμενες διαρροές προς τα μέσα ενημέρωσης ή ακόμη και προς τη Μόσχα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιχειρεί από την πλευρά της να ενισχύσει τον ευρωπαϊκό συντονισμό στον τομέα της ασφάλειας, προωθώντας ένα πρωτόκολλο ασφαλείας έκτακτης ανάγκης και την ιδέα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι προτάσεις αναμένεται να ενταχθούν στη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας, που σχεδιάζεται να παρουσιαστεί στις αρχές Νοεμβρίου.
Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι δεν χρειάζονται νέες δομές, αλλά καλύτερη αξιοποίηση των ήδη υπαρχόντων μηχανισμών. Μεταξύ αυτών είναι και ο Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης σε Κρίσεις, ο οποίος μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση σοβαρής κρίσης και να φέρει στο ίδιο τραπέζι την ΕΕ, το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, πάντως, είναι ότι η Ευρώπη καλείται να προετοιμαστεί για ένα ενδεχόμενο που μπορεί να αλλάξει δραματικά τα δεδομένα. Εάν μια υβριδική επίθεση οδηγήσει στον θάνατο πολιτών κράτους μέλους της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ, η πίεση για άμεση και αποφασιστική απάντηση αναμένεται να είναι τεράστια.
Και μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα βρίσκεται ίσως η πιο κρίσιμη παράμετρος. Η Μόσχα δεν ενδιαφέρεται για τις εσωτερικές διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται στις Βρυξέλλες ή στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο. Αυτό που μετρά είναι η ευρωπαϊκή αντίδραση και η ταχύτητα με την οποία θα υπάρξει απάντηση.
