Ένας παράξενος κόσμος από λάβα, μόλις 154 έτη φωτός μακριά, διατηρεί ατμόσφαιρα και θυμίζει στους επιστήμονες τη Γη στα πρώτα στάδια της ιστορίας της
Έναν εξωπλανήτη με χαρακτηριστικά που προκαλούν έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον εντόπισαν οι αστρονόμοι, αποκαλύπτοντας έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από τη Γη, αλλά ταυτόχρονα ικανό να δώσει νέα στοιχεία για το πώς διαμορφώνονται και επιβιώνουν οι ατμόσφαιρες στους βραχώδεις πλανήτες.
Πρόκειται για τον HD 3167 b, έναν βραχώδη πλανήτη κατηγορίας υπερ-Γης, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 154 ετών φωτός από τη Γη. Είναι τόσο κοντά στο άστρο του ώστε ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά σε μόλις μία γήινη ημέρα.
Η επιφάνειά του είναι εξαιρετικά θερμή και καλύπτεται από λάβα, ωστόσο το στοιχείο που κέντρισε περισσότερο το ενδιαφέρον των ερευνητών είναι άλλο. Παρά τις ακραίες συνθήκες και την πολύ μικρή απόστασή του από το άστρο, ο πλανήτης φαίνεται να έχει διατηρήσει ατμόσφαιρα.
Η ανακάλυψη έγινε δυνατή χάρη στις παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb και ειδικότερα του οργάνου MIRI, που καταγράφει υπέρυθρη ακτινοβολία. Οι επιστήμονες μελέτησαν τον πλανήτη καθώς περνούσε πίσω από το άστρο του και ανέλυσαν τις μεταβολές στην υπέρυθρη ακτινοβολία, προκειμένου να εκτιμήσουν τη θερμοκρασία του και να αναζητήσουν ενδείξεις ατμόσφαιρας.
Το αποτέλεσμα ήταν απρόσμενο. Η πλευρά του πλανήτη που βλέπει μόνιμα το άστρο εμφανίζεται αισθητά ψυχρότερη από όσο θα αναμενόταν για έναν τόσο καυτό κόσμο. Η παρουσία ατμόσφαιρας φαίνεται να αποτελεί την εξήγηση, καθώς μπορεί να συμβάλλει στην ανακατανομή της θερμότητας από την ημέρα προς τη νυχτερινή πλευρά.
Ο HD 3167 b είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος, γεγονός που σημαίνει ότι η ίδια πλευρά του είναι διαρκώς στραμμένη προς το άστρο, ενώ η άλλη βρίσκεται σε μόνιμο σκοτάδι. Παρά τις συνθήκες που θεωρητικά θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απώλεια της ατμόσφαιράς του, ο πλανήτης φαίνεται να την έχει διατηρήσει.
Το εύρημα ανοίγει ένα σημαντικό ερώτημα για τους επιστήμονες. Πώς μπορούν τόσο θερμοί και ακραίοι βραχώδεις κόσμοι να διατηρούν ατμόσφαιρες, ενώ δέχονται διαρκώς ισχυρή ακτινοβολία και αστρικούς ανέμους;
Οι αστρονόμοι εξετάζουν ήδη συνολικά δέκα διαφορετικούς κόσμους λάβας, με στόχο να διαπιστώσουν σε ποιες συνθήκες και σε ποιες θερμοκρασίες μπορούν να σχηματίζονται και να επιβιώνουν οι ατμόσφαιρές τους.
Η σημασία της ανακάλυψης δεν περιορίζεται στον ίδιο τον εξωπλανήτη. Οι παράξενοι αυτοί κόσμοι λειτουργούν ως φυσικά εργαστήρια, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν διαδικασίες που μπορεί να συνδέονται και με τα πρώτα στάδια εξέλιξης της Γης.
Ένας πλανήτης που σήμερα μοιάζει με έναν ακραίο κόσμο λάβας μπορεί έτσι να προσφέρει ένα απρόσμενο παράθυρο στο παρελθόν της δικής μας Γης και να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς οι πλανήτες αποκτούν, διατηρούν και μεταβάλλουν την ατμόσφαιρά τους.
Και όσο το James Webb κοιτάζει βαθύτερα στο Σύμπαν, οι πλανήτες που κάποτε θεωρούνταν απλώς μακρινοί και απρόσιτοι κόσμοι μετατρέπονται σε κομμάτια ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ, του πώς γεννιούνται οι πλανήτες και κάτω από ποιες συνθήκες μπορεί να γίνει δυνατή η ζωή.
