Ένα ηχηρό μήνυμα ιστορικής μνήμης και δικαίωσης έστειλε η εκδήλωση με θέμα «Το Μακρονήσι των Προσφύγων 1922-1923», που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης στην κατάμεστη αίθουσα της Διακιδείου Σχολής Λαού Πατρών, προκαλώντας έντονη συγκίνηση και βαθύ προβληματισμό για μία από τις λιγότερο γνωστές αλλά τραγικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Ποντιακό Χορευτικό Τμήμα του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Νεάπολης και τον Σύλλογο Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», στο πλαίσιο των δράσεων μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων.
Στο επίκεντρο βρέθηκε το βιβλίο του Θεόφιλου Α. Καστανίδη «Το Μακρονήσι των προσφύγων λύνει τη σιωπή του, 1922-1923», το οποίο φωτίζει το δράμα περίπου 25.000 Ελλήνων προσφύγων από τον Πόντο και λίγων Ασσυρίων που μεταφέρθηκαν στο λοιμοκαθαρτήριο της Μακρονήσου μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Εκεί, αντιμέτωποι με επιδημίες, κακουχίες και ακραίες συνθήκες διαβίωσης, χιλιάδες άνθρωποι έδωσαν άνιση μάχη για την επιβίωσή τους.
Η μεγάλη προσέλευση του κοινού επιβεβαίωσε ότι η ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης παραμένει ζωντανή. Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους ήταν ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κερνίτσης κ. Χρύσανθος, ο οποίος μετέφερε τις ευλογίες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Πατρών κ.κ. Χρυσοστόμου και αναφέρθηκε με συγκίνηση στις αλησμόνητες πατρίδες και στην αντοχή του Ποντιακού Ελληνισμού μέσα από τις δοκιμασίες της ιστορίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η ομιλία της καθηγήτριας Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Έλλης Λεμονίδου, η οποία ανέλυσε με επιστημονική τεκμηρίωση τα γεγονότα της περιόδου, αναδεικνύοντας τις διαστάσεις της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής και τις συνέπειές της για τον προσφυγικό ελληνισμό.
Ξεχωριστή στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η παρουσίαση του συγγραφέα Θεόφιλου Α. Καστανίδη, ο οποίος, μέσα από ιστορικά στοιχεία, προσωπικές μαρτυρίες και οπτικοακουστικό υλικό, μετέφερε το κοινό στη Μακρόνησο των προσφύγων. Περιέγραψε το άνυδρο νησί ως έναν τόπο δοκιμασίας και θανάτου, όπου γράφτηκε σιωπηλά μια από τις πλέον δραματικές σελίδες της προσφυγικής ιστορίας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην καθοριστική συμβολή του Ελληνικού και του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού, αλλά και των Αμερικανίδων εθελοντριών της οργάνωσης American Women’s Hospitals, που προσέφεραν ανακούφιση στους κατατρεγμένους πρόσφυγες.
Το καλλιτεχνικό μέρος της εκδήλωσης κορύφωσε τη συγκινησιακή φόρτιση. Η Σοφία Μιχαηλίδη ερμήνευσε τραγούδια αφιερωμένα στις αλησμόνητες πατρίδες, συνοδευόμενη από τον Οδυσσέα Παρασκευόπουλο στην ποντιακή λύρα και τον Νίκο Καρνέζη στο νταούλι, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης.
Σημαντική ήταν και η συμβολή του Φώτη Παναγιωτίδη, μέλους της θεατρικής ομάδας των «Αργοναυτών-Κομνηνών», ο οποίος απέδωσε δραματοποιημένες μαρτυρίες προσφύγων, μεταφέροντας στο ακροατήριο τον πόνο, την αγωνία και την ελπίδα εκείνων που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες.
Το κοινό καταχειροκρότησε επίσης τους χορευτές του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», οι οποίοι παρουσίασαν τον πυρρίχιο χορό, ένα από τα αρχαιότερα σύμβολα της ελληνικής παράδοσης, αποτυπώνοντας μέσα από τη δύναμη της κίνησης τη μνήμη, την αντίσταση και τη συνέχεια του Ποντιακού Ελληνισμού.
Την παρουσίαση της εκδήλωσης ανέλαβε ο δημοσιογράφος Δημήτρης Αβραμίδης, ενώ τη γενική επιμέλεια είχε η Βιβή Λουκοπούλου-Στεφανίδη.
Οι διοργανωτές εξέφρασαν τις ευχαριστίες τους προς όλους όσοι στήριξαν την πρωτοβουλία, καθώς και προς την Ιερά Μητρόπολη Πατρών, το Πανεπιστήμιο Πατρών και τη Διακίδειο Σχολή Λαού για τη συμβολή τους στην επιτυχημένη πραγματοποίηση της εκδήλωσης.
Μια βραδιά αφιερωμένη όχι μόνο στη μνήμη των θυμάτων και των προσφύγων του Πόντου, αλλά και στη διαρκή υποχρέωση της ιστορίας να φωτίζει γεγονότα που για δεκαετίες παρέμεναν στη σκιά.
