Σε πλήρη αναδιάταξη του πλαισίου αντιμετώπισης της ανυποταξίας και της λιποταξίας προχωρά το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας μέσα στο 2026, ενεργοποιώντας ένα αυστηρότερο σύστημα ελέγχου και οικονομικών κυρώσεων που φέρνει χιλιάδες πολίτες αντιμέτωπους με βαριά πρόστιμα και διαδικασίες είσπραξης μέσω της Εφορίας. Η εφαρμογή του νέου «Χάρτη Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή» σηματοδοτεί μία από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στη στρατολογική νομοθεσία, με βασικό στόχο τον περιορισμό της ανυποταξίας που πλέον αγγίζει τους 37.700 πολίτες. Από αυτούς, οι 20.300 βρίσκονται στην Ελλάδα και οι 17.400 στο εξωτερικό.
Οι στρατολογικές υπηρεσίες έχουν ήδη εντείνει τους ελέγχους, ενώ η διαδικασία αναζήτησης όσων δεν παρουσιάζονται για κατάταξη παραμένει αυστηρή. Η κήρυξη της ανυποταξίας οριστικοποιείται μέσα σε έξι μήνες από την ημερομηνία κατάταξης, γεγονός που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να κινούν γρήγορα τις διαδικασίες επιβολής κυρώσεων.
Το νέο καθεστώς προβλέπει χρηματικά πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 6.000 ευρώ για τους ανυπότακτους, ενώ για τους ανυπότακτους εφέδρους το ποσό ορίζεται στις 1.000 ευρώ. Παράλληλα, στους λιποτάκτες επιβάλλεται πρόστιμο 1.000 ευρώ για κάθε μήνα λιποταξίας, με ανώτατο συνολικό όριο επίσης τις 6.000 ευρώ. Τα πρόστιμα χαρακτηρίζονται προσωποπαγή και συνοδεύονται από ποινικές κυρώσεις που προβλέπει ο Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας, καθώς και από στερήσεις και διοικητικές απαγορεύσεις.
Σύμφωνα με τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, το πρόστιμο θα επιβάλλεται με απόφαση του Διευθυντή της αρμόδιας Στρατολογικής Υπηρεσίας και θα κοινοποιείται άμεσα στον ενδιαφερόμενο. Στην πράξη, η διαδικασία αποκτά πλέον πλήρη διασύνδεση με τον φορολογικό μηχανισμό, καθώς κάθε απόφαση θα περιλαμβάνει τα ληξιαρχικά στοιχεία του υπόχρεου, τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου, τον στρατιωτικό αριθμό, τη νομική βάση της οφειλής και τον λογαριασμό του Δημοσίου υπέρ του οποίου θα καταβάλλεται το ποσό.
Το πιο αυστηρό στοιχείο του νέου πλαισίου αφορά τη βεβαίωση και την είσπραξη των προστίμων μέσω της ΑΑΔΕ. Οι Στρατολογικές Υπηρεσίες θα αποστέλλουν χρηματικούς καταλόγους στις αρμόδιες ΔΟΥ και στο Κέντρο Βεβαίωσης και Είσπραξης, ώστε οι οφειλές να αντιμετωπίζονται όπως κάθε άλλη ληξιπρόθεσμη υποχρέωση προς το Δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι ανοίγει ο δρόμος ακόμη και για μέτρα αναγκαστικής είσπραξης σε περιπτώσεις μη εξόφλησης των ποσών.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει ακόμη και για περιπτώσεις πολιτών που δεν διαθέτουν ΑΦΜ. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενεργοποιείται διαδικασία αυτόματης απόδοσης ΑΦΜ από τη Φορολογική Διοίκηση, ώστε να μην μπορεί να παρεμποδιστεί η βεβαίωση και η είσπραξη του προστίμου.
Το νέο σύστημα προβλέπει επίσης διαδικασίες ακύρωσης ή διαγραφής των προστίμων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όταν διαπιστωθεί ότι επιβλήθηκαν χωρίς νόμιμη αιτία, όταν ο υπόχρεος τακτοποιήσει την ανυποταξία του ή σε περίπτωση θανάτου. Ωστόσο, οι διατάξεις για τη διακοπή της ανυποταξίας παραμένουν αυστηρές. Η ανυποταξία παύει μόνο με τη συμπλήρωση του 45ου έτους της ηλικίας για τους ανυπότακτους και του 60ού για τους ανυπότακτους εφέδρους, με την κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις, με σύλληψη, με παρουσίαση σε στρατιωτική ή προξενική αρχή ή με υπαγωγή στην κατηγορία ακατάλληλων για στράτευση λόγω υγείας.
Παράλληλα, προβλέπεται αναστολή της διαδικασίας σε περιπτώσεις κράτησης, συμμετοχής σε πρόγραμμα απεξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες ή κατάταξης σε ένοπλες δυνάμεις ξένου κράτους, εφόσον έχει δοθεί σχετική αναβολή. Στις περιπτώσεις αυτές αναστέλλεται και η ποινική δίωξη για όσο διάστημα ισχύει η αναβολή.
Με τη νέα απόφαση καταργούνται οι προηγούμενες κοινές υπουργικές αποφάσεις του 2011 και του 2023, δημιουργώντας ένα ενιαίο ψηφιακό πλαίσιο για την επιβολή, τη βεβαίωση και τη διαγραφή στρατολογικών προστίμων. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας εμφανίζεται αποφασισμένο να περιορίσει δραστικά το φαινόμενο της ανυποταξίας, περνώντας πλέον από τις προειδοποιήσεις στην αυστηρή εφαρμογή μέτρων με άμεσες οικονομικές συνέπειες για όσους αγνοούν τις στρατολογικές τους υποχρεώσεις.
