Χιλιάδες πολίτες στα καταφύγια – Στο επίκεντρο κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, drones, πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και πυραυλική επίθεση – Το Ελσίνκι προετοιμάζεται για το χειρότερο σενάριο
Δεν περιμένει να χτυπήσει η σειρήνα για να αρχίσει να προετοιμάζεται. Η Φινλανδία ανεβάζει κατακόρυφα τον βαθμό ετοιμότητας της κοινωνίας της και πραγματοποιεί τη μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής άμυνας στην Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έχοντας πλέον τη Ρωσία σταθερά στο κάδρο των απειλών.
Στην πόλη Κουόπιο περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι συμμετέχουν σε μια άσκηση που μόνο θεωρητική δεν είναι. Εθελοντές, φοιτητές, στρατεύσιμοι και πολίτες καλούνται να κινηθούν σε συνθήκες που προσομοιώνουν μια πραγματική κρίση, ενώ εκατοντάδες διανυκτερεύουν σε καταφύγια πολιτικής προστασίας.
Το σενάριο περιλαμβάνει όλα όσα θα μπορούσαν να προκαλέσουν παράλυση μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής χώρας: κυβερνοεπιθέσεις, διακοπές ηλεκτροδότησης, προβλήματα στην υδροδότηση, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, παρουσία drones και ακόμη και πυραυλικά πλήγματα.
Δεν πρόκειται απλώς για μία στρατιωτική άσκηση. Είναι μια δοκιμή της ίδιας της κοινωνίας.
Η Ρωσία αλλάζει τα δεδομένα
Η Φινλανδία έχει έναν λόγο παραπάνω να βλέπει με ανησυχία τις εξελίξεις στην ανατολική Ευρώπη. Τα σύνορά της με τη Ρωσία εκτείνονται σε περισσότερα από 1.300 χιλιόμετρα και η χώρα βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άλλαξε δραματικά τους υπολογισμούς ασφαλείας του Ελσίνκι. Η Φινλανδία εγκατέλειψε την παραδοσιακή της στρατιωτική ουδετερότητα και εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 2024, ενώ έκτοτε η προετοιμασία για κάθε πιθανό σενάριο έχει περάσει σε νέα φάση.
Στο φινλανδικό δόγμα άμυνας, άλλωστε, ο πόλεμος δεν περιορίζεται πλέον στο πεδίο της μάχης.
Μπορεί να ξεκινήσει με μια κυβερνοεπίθεση. Να συνεχιστεί με σαμποτάζ σε υποδομές. Να ακολουθήσει μια διακοπή ηλεκτροδότησης ή τηλεπικοινωνιών. Και μέσα σε λίγα λεπτά μια ολόκληρη κοινωνία να βρεθεί αντιμέτωπη με μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Τα μαθήματα από την Ουκρανία
Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία βρίσκεται στον πυρήνα της φινλανδικής προετοιμασίας.
Οι αρμόδιες αρχές γνωρίζουν ότι σε περίπτωση πραγματικής επίθεσης ο χρόνος αντίδρασης μπορεί να είναι ελάχιστος. Οι πολίτες ενδέχεται να έχουν μόλις λίγα λεπτά για να εγκαταλείψουν έναν χώρο και να αναζητήσουν προστασία.
Γι’ αυτό και τα καταφύγια αποτελούν βασικό κομμάτι της άμυνας. Δεν αρκεί να υπάρχουν μεγάλες υπόγειες εγκαταστάσεις. Χρειάζεται οι πολίτες να γνωρίζουν πού θα προστατευθούν και πόσο γρήγορα μπορούν να φτάσουν εκεί.
Η λογική είναι απλή: όταν αρχίσει η κρίση, δεν υπάρχει χρόνος για αυτοσχεδιασμούς.
Στο στόχαστρο οι υποδομές
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προστασία των ενεργειακών δικτύων. Οι φινλανδικές εταιρείες ηλεκτρισμού έχουν αναφέρει αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων από το 2022, ενώ έχουν καταγραφεί ύποπτες σημάνσεις κοντά σε ευαίσθητα σημεία του δικτύου και εμφανίσεις drones πάνω από γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Για το Ελσίνκι, η απειλή δεν είναι μόνο η εικόνα ενός στρατού που κινείται στα σύνορα. Είναι και ο αόρατος πόλεμος που μπορεί να εξελίσσεται ταυτόχρονα στον κυβερνοχώρο και στις κρίσιμες υποδομές.
Ένα χτύπημα σε έναν σταθμό ηλεκτροδότησης, ένα μπλακ άουτ, μια κυβερνοεπίθεση στις επικοινωνίες ή ένα σαμποτάζ σε εγκαταστάσεις ύδρευσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
72 ώρες χωρίς κράτος να… προλάβει
Η Φινλανδία θέλει οι πολίτες της να είναι σε θέση να σταθούν όρθιοι ακόμη και αν οι βασικές κρατικές υπηρεσίες δοκιμαστούν.
Η οδηγία είναι να μπορεί κάθε νοικοκυριό να παραμείνει αυτάρκες για τουλάχιστον 72 ώρες, ακόμη και χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή πόσιμο νερό.
Πρόκειται για μια διαφορετική αντίληψη της εθνικής άμυνας. Ο πολίτης δεν είναι απλώς ο άνθρωπος που περιμένει από το κράτος να τον προστατεύσει. Είναι μέρος της συνολικής άμυνας της χώρας.
Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να δοκιμάσει η άσκηση στο Κουόπιο.
Σε μια Ευρώπη που έχει επιστρέψει στην εποχή των πολέμων μεγάλης κλίμακας, η Φινλανδία δεν κρύβει πλέον την ανησυχία της. Αντίθετα, επενδύει στην ετοιμότητα, εκπαιδεύει τον πληθυσμό και προετοιμάζει τις υποδομές της για μια κρίση που μπορεί να έρθει από ξηρά, αέρα ή κυβερνοχώρο.
Το μήνυμα από τον ευρωπαϊκό Βορρά είναι ξεκάθαρο: η ειρήνη δεν θεωρείται πλέον δεδομένη και η προετοιμασία για τον πόλεμο αρχίζει πολύ πριν από την πρώτη επίθεση.
