Οι τελευταίες κινήσεις της Ουάσιγκτον δείχνουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητά πλέον έναν τρόπο απεμπλοκής από τη σύγκρουση με το Ιράν, επιχειρώντας να μετατρέψει ένα αδιέξοδο μέτωπο σε διπλωματική πρωτοβουλία. Πληροφορίες από αμερικανικές και ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι κατά την πρόσφατη επικοινωνία του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου παρουσίασε ένα σχέδιο που προβλέπει την υπογραφή μιας «επιστολής προθέσεων» με την Τεχεράνη, η οποία θα σηματοδοτούσε τον επίσημο τερματισμό των εχθροπραξιών και θα άνοιγε έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το μέλλον των Στενών του Ορμούζ.
Πίσω από τη διπλωματική ορολογία, ωστόσο, πολλοί αναλυτές διακρίνουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να μετατοπίζεται από τη λογική της πίεσης στη λογική της διαχείρισης των συνεπειών. Η Ουάσιγκτον δεν δείχνει διατεθειμένη να επανέλθει σε μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική αναμέτρηση, ενώ στην Τεχεράνη επικρατεί η εκτίμηση ότι οι αμερικανικές απειλές για νέες επιχειρήσεις δεν πρόκειται να υλοποιηθούν.
Η εικόνα αυτή ενισχύθηκε ήδη από την περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ σταμάτησαν να στοχοποιούν κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά την απάντηση της Τεχεράνης σε στρατηγικούς στόχους της περιοχής του Κόλπου. Έκτοτε, παρά τις προειδοποιήσεις και τη σκληρή ρητορική, δεν υπήρξε ουσιαστική κλιμάκωση, γεγονός που επέτρεψε στο Ιράν να διαπραγματεύεται από θέση αυξημένης αυτοπεποίθησης.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει ουσιαστικές παραχωρήσεις. Αντιθέτως, επιδιώκει τη διατήρηση του πυρηνικού της προγράμματος χωρίς νέους περιορισμούς, την άρση των κυρώσεων και τη θεσμοθέτηση ενός νέου πλαισίου ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο χρόνος φαίνεται να λειτουργεί υπέρ του Ιράν. Μια περίοδος 30 ημερών χωρίς στρατιωτική πίεση δίνει στην Τεχεράνη τη δυνατότητα να ανασυντάξει τις δυνάμεις της, να ενισχύσει τις οικονομικές της δυνατότητες και να παγιώσει τη θέση της ως βασικού παράγοντα στη ναυσιπλοΐα και το ενεργειακό εμπόριο του Κόλπου. Ήδη πληθαίνουν οι πληροφορίες ότι χώρες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές της περιοχής εξετάζουν συμφωνίες διέλευσης και συνεργασίας με το Ιράν προκειμένου να διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία των οικονομιών τους.
Η προοπτική αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στο Ισραήλ. Στην Ιερουσαλήμ εκτιμούν ότι μια συμφωνία που θα αφήνει το Ιράν με ενισχυμένη γεωπολιτική επιρροή και αυξημένα οικονομικά έσοδα θα μεταβάλει συνολικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η ενίσχυση της ιρανικής επιρροής θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τις σχέσεις των αραβικών κρατών με το Ισραήλ όσο και τη λειτουργία των περιφερειακών συμμαχιών που οικοδομήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στα διπλωματικά παρασκήνια είναι εάν ο Τραμπ επιδιώκει μια πραγματική ειρηνευτική διευθέτηση ή εάν αναζητά έναν πολιτικά διαχειρίσιμο τρόπο εξόδου από μια σύγκρουση που δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Για τους επικριτές του, η επιλογή της εκεχειρίας ισοδυναμεί με έμμεση παραδοχή αποτυχίας. Για τους υποστηρικτές του, αποτελεί μια ρεαλιστική προσπάθεια αποφυγής ενός παρατεταμένου πολέμου με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.
Σε κάθε περίπτωση, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης. Η έκβαση των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει ποιος θα διαμορφώνει τους συσχετισμούς ισχύος στον Περσικό Κόλπο τα επόμενα χρόνια και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν τον κυρίαρχο ρόλο στην περιοχή ή θα αφήσουν χώρο για την ανάδυση μιας νέας περιφερειακής πραγματικότητας με το Ιράν στο επίκεντρο.
