Στις 24 Φεβρουαρίου 2022 ο Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωνε την έναρξη μιας ολιγοήμερης στρατιωτικής επιχείρησης που, όπως εκτιμούσε το Κρεμλίνο, θα οδηγούσε στην πτώση του Κιέβου μέσα σε τρεις ημέρες. Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία όχι μόνο δεν έχει τελειώσει αλλά εισέρχεται στο πέμπτο έτος του, έχοντας μετατραπεί σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς χωρίς ορατό τέλος.
Ο απολογισμός παραμένει θολός και βαραίνει και τις δύο πλευρές. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, έως το 2025 περίπου 15.000 άμαχοι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 40.000 έχουν τραυματιστεί στην Ουκρανία, με τον πραγματικό αριθμό να θεωρείται σημαντικά υψηλότερος λόγω της δυσκολίας πρόσβασης στις κατεχόμενες περιοχές. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παραδέχθηκε τον θάνατο 55.000 Ουκρανών στρατιωτών, ενώ ανεξάρτητες εκτιμήσεις ανεβάζουν τις ρωσικές απώλειες σε εκατοντάδες χιλιάδες. Εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα τους, δημιουργώντας το μεγαλύτερο προσφυγικό κύμα στην Ευρώπη μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο πεδίο, η εικόνα θυμίζει στατικό μέτωπο με τεράστιο κόστος. Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20 τοις εκατό της ουκρανικής επικράτειας, με το επίκεντρο των συγκρούσεων να βρίσκεται στο Ντονμπάς. Πόλεις όπως η Μπαχμούτ έχουν μετατραπεί σε ερείπια. Οι ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας έχουν δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα, αφήνοντας εκατομμύρια πολίτες χωρίς ρεύμα και θέρμανση μέσα στον χειμώνα, ενώ τεράστιες εκτάσεις γης παραμένουν ναρκοθετημένες.
Η διπλωματία κινείται με αργούς ρυθμούς. Από το 2025 διεξάγονται επαφές υπό την πίεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς όμως ουσιαστική πρόοδο. Η Μόσχα ζητά εδαφικές παραχωρήσεις που το Κίεβο απορρίπτει κατηγορηματικά, ενώ η Ουκρανία απαιτεί άμεση κατάπαυση του πυρός ως προϋπόθεση για κάθε συζήτηση περί ειρήνης.
Στο οικονομικό πεδίο, η ρωσική οικονομία άντεξε το πρώτο σοκ των κυρώσεων βρίσκοντας νέες αγορές για την ενέργεια και ενισχύοντας τη στρατιωτική της παραγωγή, ωστόσο εμφανίζει σημάδια κόπωσης με αυξημένο πληθωρισμό και δημοσιονομικές πιέσεις. Η Ουκρανία έχει χάσει περίπου το ένα τρίτο του ΑΕΠ της και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυτική βοήθεια για να στηρίξει την άμυνα και το κράτος της.
Η Ευρώπη έχει αναδειχθεί σε βασικό χρηματοδότη του Κιέβου, με εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική και οικονομική ενίσχυση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έως το 2024 παρείχαν κομβική στήριξη, επανεξετάζουν τη στάση τους, συνδέοντας τη συνέχιση της βοήθειας με πολιτικά και στρατηγικά ανταλλάγματα.
Τέσσερα χρόνια μετά, η υπόσχεση μιας γρήγορης νίκης έχει δώσει τη θέση της σε μια μακρά και αιματηρή αναμέτρηση που αναδιαμορφώνει τη γεωπολιτική ισορροπία στην Ευρώπη. Και το ερώτημα που κυριαρχεί δεν είναι πλέον πότε θα πέσει το Κίεβο αλλά πότε και με ποιους όρους θα σιγήσουν τα όπλα.
