Την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας, ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες επενδύσεις που αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028.
Η απόφαση αφορά μέτρα που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση, την εξοικονόμηση ενέργειας και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Οι σχετικές δαπάνες θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ θα εξαιρούνται, υπό συγκεκριμένα όρια, από τον υπολογισμό της αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Ειδικότερα, προβλέπεται εξαίρεση δαπανών έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Ωστόσο, τα ποσά αυτά εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Μπαταρίες, αντλίες θερμότητας και ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται προγράμματα που αφορούν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις δημόσιες υποδομές, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και την αξιοποίηση καθαρότερων μορφών ενέργειας.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες για ανανεώσιμες πηγές, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχου ύψους είναι και το πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, το οποίο προβλέπεται να καλύψει 100.000 δικαιούχους.
Παράλληλα, δρομολογείται δράση ύψους 50 εκατ. ευρώ για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση, με παρεμβάσεις όπως αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά συστήματα στις στέγες με μπαταρία. Το πρόγραμμα αφορά 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
Σημαντικό μέρος των επενδύσεων κατευθύνεται και στην αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων. Το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ», ύψους 117 εκατ. ευρώ, αφορά 109 παλαιά κτίρια του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ενώ το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ», προϋπολογισμού 45 εκατ. ευρώ, προβλέπει ενεργειακές παρεμβάσεις σε 246 σχολεία, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Επενδύσεις σε βιομηχανία, σιδηρόδρομο και ηλεκτροκίνηση
Το πακέτο των παρεμβάσεων δεν περιορίζεται στην εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια και στις κατοικίες. Περιλαμβάνει επίσης δράση 50 εκατ. ευρώ για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα στη βιομηχανία, καθώς και σιδηροδρομικά έργα ύψους 320 εκατ. ευρώ που αφορούν την ενίσχυση της ασφάλειας και την επέκταση του δικτύου.
Στον σχεδιασμό εντάσσεται ακόμη η ανάπτυξη σταθμών φόρτισης λεωφορείων, με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας τις υποδομές που απαιτούνται για τη μετάβαση σε καθαρότερες μεταφορές.
Πιερρακάκης: Στόχος η ενεργειακή αυτονομία και η μείωση του κόστους
Τη σημασία της απόφασης υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κάνοντας λόγο για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική βαρύτητα για τη χώρα.
Όπως σημείωσε, η έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προώθηση κρίσιμων επενδύσεων, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και στον περιορισμό της έκθεσης της Ελλάδας σε διεθνείς κρίσεις.
Παράλληλα, τόνισε ότι διατηρείται η δυνατότητα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων όταν οι οικονομικές συνθήκες το απαιτούν.
Η έγκριση της Κομισιόν δημιουργεί, επομένως, ένα πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο για την υλοποίηση ενεργειακών και υποδομιακών έργων έως το 2028. Το ζητούμενο πλέον είναι η προώθηση των σχετικών προγραμμάτων, ώστε οι επενδύσεις να μεταφραστούν σε ουσιαστικά οφέλη για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες υποδομές.
