Αλλάζει άμεσα το τοπίο με τα πρόστιμα για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις στην εφορία, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί νέο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά τις κυρώσεις για χιλιάδες φορολογούμενους και επιχειρήσεις. Με τη νέα διάταξη μπαίνει τέλος στα «βαριά» πρόστιμα των 100, 250 και 500 ευρώ σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση για το Δημόσιο.
Η αλλαγή προβλέπεται στο άρθρο 37 του νόμου 5301 και ήδη ισχύει από τις 15 Μαΐου 2026, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να διορθώσει μια στρέβλωση που επί χρόνια οδηγούσε σε υπέρογκες επιβαρύνσεις ακόμη και για τυπικές καθυστερήσεις ή παραλείψεις χωρίς φορολογικό αποτέλεσμα.
Στο εξής, δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο σε εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, αλλά και όταν ο φόρος που προκύπτει για πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ. Η ίδια απαλλαγή επεκτείνεται και σε δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, στις οποίες δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου.
Εκτός προστίμων μένουν επίσης οι εκπρόθεσμες δηλώσεις για έμμεσους φόρους, τέλη και εισφορές, πλην ΦΠΑ και φόρου μεταβίβασης ακινήτων, εφόσον το ποσό προς πληρωμή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Αντίστοιχη πρόβλεψη ισχύει και για δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, με εξαίρεση τις δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για ανηλίκους. Δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε δηλώσεις που κατατίθενται εκπρόθεσμα για λογαριασμό ανήλικου παιδιού ή για φορολογικές υποχρεώσεις που αφορούν περίοδο κατά την οποία ο φορολογούμενος ήταν ανήλικος. Η εξαίρεση καλύπτει ακόμη και το εισόδημα ανηλίκου που δηλώνεται από τον γονέα.
Στις δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο δεν καταργείται πλήρως, ωστόσο μειώνεται σημαντικά. Όταν δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή, η κύρωση περιορίζεται στα 100 ευρώ, αντί για 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων και δραστηριότητας της επιχείρησης. Παράλληλα καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Αλλαγές έρχονται και στις τροποποιητικές δηλώσεις. Δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο όταν από εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση φόρου εισοδήματος προκύπτει επιπλέον φόρος έως 100 ευρώ σε σχέση με την αρχική δήλωση. Το ίδιο θα ισχύει και για τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, υπό την προϋπόθεση ότι η αρχική δήλωση είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.
Το σημαντικότερο στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι η αναδρομική ισχύς. Οι αλλαγές εφαρμόζονται από τις 19 Απριλίου 2024, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για επιστροφές χρημάτων σε όσους πλήρωσαν πρόστιμα τα τελευταία δύο χρόνια και πλέον εμπίπτουν στις νέες εξαιρέσεις.
Σύμφωνα με τη διαδικασία που προωθείται, πρόστιμα που έχουν ήδη βεβαιωθεί αλλά δεν έχουν εισπραχθεί θα διαγράφονται, ενώ για ποσά που έχουν ήδη πληρωθεί θα προβλέπεται επιστροφή ή συμψηφισμός με άλλες φορολογικές οφειλές. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για τον τρόπο εφαρμογής του μέτρου και τη διαδικασία επιστροφής των χρημάτων στους δικαιούχους.
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί μια σημαντική χαλάρωση των διοικητικών κυρώσεων για μικροπαραβάσεις και καθυστερήσεις χωρίς ουσιαστικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, βάζοντας τέλος σε πρόστιμα που επί χρόνια προκαλούσαν αντιδράσεις σε φορολογούμενους και επαγγελματίες.
