Νέα πίεση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου προκαλεί η διακοπή λειτουργίας του αγωγού East West στη Σαουδική Αραβία, καθώς η Saudi Aramco φέρεται να ακυρώνει ή να μεταθέτει παραδόσεις αργού προς ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Oilprice, τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν ενημερωθεί ότι φορτία για τα τέλη Σεπτεμβρίου μετατίθενται ακόμη και για τον Νοέμβριο, ενώ άλλα δύο αναμένουν αντίστοιχες ειδοποιήσεις.
Ο East West, δυναμικότητας περίπου 7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, μεταφέρει αργό από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας στο Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα. Η στρατηγική σημασία του βρίσκεται στη δυνατότητα παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ, περιορίζοντας την εξάρτηση των σαουδαραβικών εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο.
Τα στοιχεία της Vortexa που επικαλείται το Argus δείχνουν ότι κανένα φορτίο σαουδαραβικού αργού δεν έχει αναχωρήσει από το Γιανμπού από τις 11 Σεπτεμβρίου. Πηγή της αγοράς εκτιμά ότι τα αποθέματα στο λιμάνι μπορεί να επαρκούν για περίπου πέντε ημέρες, εκτίμηση που δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η Aramco δεν έχει σχολιάσει τις πληροφορίες.
Το κόστος της αντικατάστασης
Η ουσία της αναταραχής βρίσκεται πλέον στο πώς θα αντικατασταθούν τα φορτία που δεν φτάνουν στην Ευρώπη.
Η αγορά διαθέτει εναλλακτικές ποικιλίες αργού, όμως δεν είναι όλες τεχνικά ή οικονομικά ισοδύναμες. Τα διυλιστήρια είναι σχεδιασμένα να επεξεργάζονται συγκεκριμένα μείγματα πετρελαίου και η αλλαγή προμηθευτή μπορεί να επηρεάσει την απόδοση, το κόστος και το είδος των προϊόντων που παράγονται.
Η πολωνική Orlen έχει ήδη στραφεί σε αργό από τη Βόρεια Θάλασσα, μεταξύ άλλων Grane, Johan Sverdrup και Johan Castberg, ενώ αναζητά επίσης αμερικανικό WTI Midland και καζακικό CPC Blend.
Η επιλογή αυτή περιορίζει τον κίνδυνο διακοπής λειτουργίας των διυλιστηρίων, αυξάνει όμως τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία. Όταν περισσότεροι αγοραστές διεκδικούν τις ίδιες ποσότητες, ανεβαίνει το κόστος προμήθειας και μεταφοράς.
Τουλάχιστον τέσσερις προγραμματισμένες μεταφορές για τον Σεπτέμβριο από το Σίντι Κερίρ προς το Γκντανσκ δεν πραγματοποιήθηκαν, γεγονός που δείχνει ότι η αναστάτωση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις εμπορικές ροές.
Η Αίγυπτος ως εναλλακτική πύλη
Ένα μέρος της πίεσης μπορεί να απορροφηθεί μέσω των αιγυπτιακών υποδομών.
Το αργό που φτάνει στο Αΐν Σόχνα μπορεί να μεταφερθεί μέσω του αγωγού SUMED, δυναμικότητας περίπου 2,5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, προς το Σίντι Κερίρ και από εκεί στη Μεσόγειο.
Η διαδρομή αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο παραμένει εκτός λειτουργίας ο East West. Ωστόσο, η δυνατότητα αναδρομολόγησης δεν σημαίνει απεριόριστη δυνατότητα απορρόφησης. Οι αγωγοί, τα λιμάνια και τα δεξαμενόπλοια έχουν συγκεκριμένη χωρητικότητα και η αυξημένη ζήτηση μπορεί να ανεβάσει το κόστος χρήσης ολόκληρης της αλυσίδας.
Αυτό δημιουργεί μια κρίσιμη οικονομική διαφορά. Η Ευρώπη μπορεί να βρει εναλλακτικό πετρέλαιο, αλλά η αντικατάσταση ενός φθηνότερου ή ευκολότερα προσβάσιμου φορτίου με μακρινότερη προμήθεια μεταφέρει το κόστος από την αγορά του αργού στη μεταφορά και στη διύλιση.
Η έκθεση της Orlen αποκαλύπτει το μέγεθος του κινδύνου
Η Saudi Aramco καλύπτει περίπου το 40% του αργού που επεξεργάζεται η Orlen, η οποία διαθέτει διυλιστήρια σε Πολωνία, Λιθουανία και Τσεχία.
Παρότι η πολωνική εταιρεία αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις της εξακολουθούν να λαμβάνουν πρώτη ύλη, η παράλληλη αναζήτηση νέων φορτίων δείχνει την προσπάθεια δημιουργίας εναλλακτικού δικτύου προμηθειών.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, επειδή το περιθώριο κέρδους τους εξαρτάται όχι μόνο από την τιμή πώλησης των καυσίμων αλλά και από το κόστος του αργού και της μεταφοράς του.
Εάν το κόστος εισροών αυξηθεί ταχύτερα από τις τιμές των τελικών προϊόντων, τα περιθώρια διύλισης θα συμπιεστούν. Εάν, αντίθετα, η αύξηση μετακυλιστεί στους καταναλωτές, η πίεση θα περάσει στην αντλία και στη συνέχεια στο συνολικό κόστος μεταφορών και παραγωγής.
Εκεί βρίσκεται ο πραγματικός οικονομικός πολλαπλασιαστής της κρίσης.
Το βλέμμα τώρα στις τιμές και στη διάρκεια
Η διακοπή του East West δεν σημαίνει από μόνη της ότι η παγκόσμια αγορά έχει εισέλθει σε καθεστώς έλλειψης. Το κρίσιμο στοιχείο είναι εάν η διαταραχή θα παραμείνει περιορισμένη χρονικά ή θα αναγκάσει την αγορά να λειτουργήσει για μεγαλύτερο διάστημα με διαφορετικές ροές.
Σε μια παρατεταμένη διακοπή, οι αγοραστές θα χρειαστούν περισσότερα φορτία από άλλες περιοχές, οι ναύλοι μπορεί να ενισχυθούν και τα αποθέματα ασφαλείας να αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία.
Τότε το σοκ θα αρχίσει να αποτυπώνεται όχι μόνο στο αργό αλλά και στα προϊόντα διύλισης.
Και εκεί βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη. Μια αύξηση στο κόστος του πετρελαίου δεν σταματά στην τιμή της βενζίνης ή του ντίζελ. Διαχέεται στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στην εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Η αγορά παρακολουθεί πλέον στενά την αποκατάσταση των ροών από το Γιανμπού.
Γιατί σε αυτή τη φάση το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο τα χαμένα βαρέλια. Είναι το κόστος και ο χρόνος που απαιτούνται για να αντικατασταθούν.
Αν η διακοπή παραμείνει βραχεία, η αγορά έχει εργαλεία για να απορροφήσει το σοκ. Αν όμως παραταθεί, η σημερινή διαταραχή μπορεί να μετατραπεί σε ευρύτερη πίεση στις τιμές του πετρελαίου, στα περιθώρια διύλισης και τελικά στο ενεργειακό κόστος της ευρωπαϊκής οικονομίας.
