Η Ευρώπη επιταχύνει τις διεργασίες για ένα εναλλακτικό σχέδιο άμυνας, καθώς εντείνεται η ανησυχία για το ενδεχόμενο αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, το σχέδιο κερδίζει έδαφος και αποκτά πολιτική βαρύτητα, ιδιαίτερα μετά τη στήριξη της Γερμανία, που μέχρι πρότινος διατηρούσε επιφυλάξεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ιδέα μιας πιο αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας που θα αξιοποιεί τις υπάρχουσες δομές της συμμαχίας. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδιώκουν μεγαλύτερη παρουσία σε καίριες θέσεις διοίκησης και ελέγχου, ενώ παράλληλα εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης των στρατιωτικών δυνατοτήτων με ίδιους πόρους. Στόχος είναι η διατήρηση της αποτροπής έναντι της Ρωσία και η διασφάλιση επιχειρησιακής συνέχειας ακόμη και σε περίπτωση αμερικανικής αποχώρησης.
Η αλλαγή στάσης του Βερολίνου θεωρείται καθοριστική. Υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, η Γερμανία εγκαταλείπει τη μακροχρόνια εξάρτηση από τις ΗΠΑ ως βασικό εγγυητή ασφάλειας. Η μεταστροφή αυτή ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη συνεργασία με χώρες όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και κράτη της Βόρειας Ευρώπης, που εξετάζουν τη δημιουργία μιας άτυπης συμμαχίας εντός της συμμαχικής δομής.
Η πίεση εντείνεται από τη ρητορική Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα επιτεθεί στους Ευρωπαίους συμμάχους και έχει αμφισβητήσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Το νέο στοιχείο είναι ότι οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες δεν κινούνται πλέον υπό αμερικανική πίεση αλλά ως απάντηση στην αυξανόμενη αβεβαιότητα. Παράλληλα, η μεταφορά στρατηγικού βάρους προς την Ευρώπη φαίνεται να αποτελεί ήδη μέρος της αμερικανικής πολιτικής, όπως υπογράμμισε και ο πρόεδρος της Φινλανδία Αλεξάντερ Στουμπ.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Η ευρωπαϊκή άμυνα υπολείπεται σε κρίσιμους τομείς όπως οι πληροφορίες, η αερομεταφορά και η πυρηνική αποτροπή. Η πιθανή επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας επανέρχεται στο τραπέζι, ενώ δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.
Το πιο ευαίσθητο ζήτημα αφορά την πυρηνική προστασία. Η συζήτηση για επέκταση της γαλλικής αποτρεπτικής ισχύος σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναδεικνύει το βάθος των αλλαγών που εξετάζονται. Παρά την πρόοδο, η απουσία των ΗΠΑ αφήνει κενά που δύσκολα καλύπτονται πλήρως, επιβεβαιώνοντας ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία παραμένει ένα φιλόδοξο αλλά απαιτητικό εγχείρημα.
